همکاری جهانی در برابر فقر؛ تجربه ۸۰۰ میلیونی چین و مسئولیت مشترک جامعه بین‌المللی
ریشه‌کنی فقر همواره از آرمان‌های بنیادی انسان بوده و امروز نیز یکی از سرسخت‌ترین چالش‌ها در مسیر رشد جهان به شمار می‌رود. آموزه‌گیری از پروژه‌های فقرزدایی، شکل‌دادن به اجماع بین‌المللی، گسترش تعاملات عملی چندجانبه و سوق‌دادن مبارزه جهانی علیه فقر به جلو، وظیفه و مسئولیتی همگانی برای جوامع مختلف است.
چین به عنوان بزرگ‌ترین کشور در حال توسعه، سال‌ها با چالش فقر دست‌به‌گریبان بوده است. این کشور برای مواجهه با این مسئله سراسری، کارزاری را سامان داد که از نظر وسعت، عمق و تعداد جمعیت تحت پوشش، در تاریخ بی‌سابقه بوده و گامی بلند در مسیر توسعه انسانی به شمار می‌رود. چین پس از هشت سال تلاش پیوسته، حدود ۱۰۰ میلیون از روستاییان خود را از فقر مطلق خارج کرد و به این ترتیب، ۱۰ سال زودتر از جدول زمانی «دستور کار ۲۰۳۰ سازمان ملل برای توسعه پایدار» به هدف کاهش فقر دست یافت.
از زمان اجرای سیاست اصلاحات و درهای باز طی بیش از چهار دهه گذشته، چین افزون بر ۸۰۰ میلیون نفر را از دام فقر رهانیده است؛ سهمی که بیش از ۷۰ درصد از کل روند فقرزدایی در سطح جهان طی این دوره را شامل می‌شود. این دستاوردهای تاریخی، دانش و راهکارهای ارزشمندی را از سوی چین به جریان جهانی فقرزدایی تزریق کرده است.
چین با اتکا به سال‌ها آزمون و تجربه عملی، قالبی بومی برای فقرزدایی با «ویژگی‌های چینی» طراحی کرده و نظریه خود را در این زمینه شکل داده است؛ رویکردی که سهمی نوآورانه و چشمگیر در پیشبرد دانش ریشه‌کنی فقر داشته است. آثار شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری خلق چین، مانند کتاب «صعود و رهایی از فقر»، به زبان‌های گوناگون برگردانده شده و به منبعی مهم برای مطالعه رهبران سیاسی و پژوهشگران در سراسر جهان بدل گشته است.
نگاه دقیق چین به فقرزدایی، ساختار نهادی کارآمد و اقدامات هدفمند آن، ایده‌ها و مسیرهای عملی پُرباری را پیش‌رو می‌گذارد. سایر کشورهایی که در پی نجات جوامع خود از فقر و سوق‌دادن آن‌ها به سوی رفاه هستند، می‌توانند این تجربیات را بررسی کرده، الگو بردارند و با ساختار بومی خود هماهنگ سازند.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، تاکید کرده که راهبرد هدفمند چین در فقرزدایی، مسیری کلیدی برای رسیدن به اهداف کاهش فقر در «دستور کار ۲۰۳۰ سازمان ملل» است و آموزه‌هایی گرانبها برای کشورهای در حال توسعه دارد. چین همواره پشتیبانی متعهد و بازیگری فعال در مسیر توسعه و فقرزدایی در عرصه بین‌المللی بوده است. در واقع، فقرزدایی ریشه در مسئله توسعه دارد. چین طی این سال‌ها به بیش از ۱۶۰ کشور کمک‌های توسعه‌ای ارائه داده، «مشارکت جهانی برای کاهش فقر و توسعه» را بنیاد نهاده و هشت محور اجرایی برای توسعه جهانی تعریف کرده است.
در کامبوج، طرح «دهکده دوستی کامبوج و چین برای کاهش فقر» سطح زندگی اهالی را ارتقا داده است. در ماداگاسکار، متخصصان کشاورزی چین با آموزش‌های میدانی، موجب جهش قابل‌توجه در برداشت برنج هیبریدی شده‌اند. همچنین فناوری «جون‌سائو» در بیش از ۱۰۰ کشور و منطقه به بار نشسته و به «گیاه خوشبختی» برای بهره‌مندی جوامع مختلف تبدیل شده است.
چین همواره تلاش کرده تا دستاوردهای توسعه‌ای خود را در قالب «کالاهای عمومی بین‌المللی» با همه دنیا به اشتراک بگذارد. این کشور از راه همکاری‌های ملموس و تقویت تعاملات «جنوب-جنوب»، به پشتیبانی از تلاش‌های جهانی علیه فقر و همراهی با کشورها در مسیر رشد مشترک ادامه می‌دهد. جهان هم‌اکنون به ایستگاه پایانی برای تحقق اهداف فقرزدایی در «دستور کار ۲۰۳۰ سازمان ملل» رسیده است.
با این حال، به دلیل عواملی چون کندی رشد اقتصادی، تنش‌های ژئوپلیتیک مداوم و نگاه سیاسی به مسائل توسعه، روند فقرزدایی در سطح جهان کند یا متوقف شده است؛ در حالی که چالش‌های ساختاری مانند نابرابری توسعه میان «شمال جهانی» و «جنوب جهانی» و شکاف‌های عمیق‌تر اقتصادی بیش از گذشته خودنمایی می‌کنند. گزارش تازه «برنامه توسعه سازمان ملل متحد» و «ابتکار فقر و توسعه انسانی آکسفورد»، نشان می‌دهد که همچنان ۱.۲ میلیارد نفر در جهان با فقر شدید و چندبعدی دست به گریبان هستند.
در رویداد با این چالش‌های پیچیده، جامعه جهانی باید بیش از پیش دست به دست هم دهد، مسئولیت‌پذیر باشد، از الگوهای موفق یکدیگر بهره ببرد و روابط عملی خود را مستحکم‌تر کند. تنها با این حرکت جمعی است که می‌توان به چارچوبی فراگیرتر، عادلانه‌تر و مقاوم‌تر برای توسعه جهانی دست یافت.
