پنج چالش پیش روی نتانیاهو در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل
بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل و رهبر حزب لیکود که از سال ۱۹۹۶ در چند دوره و در مجموع ۱۹ سال صندلی نخست وزیری را در اختیار داشته است، در انتخابات پارلمانی روز سه‌شنبه 27 اکتبر برای حفظ صندلی نخست وزیری، به رقابتی سخت خواهد پرداخت.
تحلیلگران می‌گویند نتانیاهو سخت تلاش می کند تا از اقدامات نظامی اسرائیل در طول دوره نخست وزیر خود، به عنوان دستاوردی برای حمایت انتخاباتی استفاده کند اما این درحالی است که با خشم عمومی، انزوای اقتصادی و کمبود شرکای ائتلافی در انتخابات روبرو است.
این رأی‌گیری، اولین انتخابات اسرائیل از زمان حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس است و پس از سه سال جنگ در غزه، لبنان و ایران برگزار می‌شود؛ جنگ‌هایی که شکاف‌ها بر سر اسرائیل را عمیق‌تر کرده است. به گفته تحلیل گران، نتانیاهو در این انتخابات با پنچ چالش اساسی مواجه است.
1- میراث ۷ اکتبر و جنگ‌های طولانی
تحلیلگران خاطرنشان می‌کنند که چالش اصلی نتانیاهو متقاعد کردن رأی‌دهندگان است تا او را بر اساس دستاوردهای نظامی اسرائیل قضاوت کنند، نه بر اساس ضعف ها و شکست‌هایی که منجر به حمله ۷ اکتبر شد؛ حمله‌ای که مقامات اسرائیلی ادعا می کنند حدود ۱,۲۰۰ کشته و ۲۵۱ گروگان داشته است.
او از پذیرش مسئولیت شخصی یا تشکیل کمیسیون مستقل تحقیق دولتی خودداری کرده و در عوض بر دستاوردهای نظامی اسرائیل علیه حماس، حزب‌الله و ایران متمرکز شده تا از آنها به عنوان ابزار کسب پیروزی در انتخابات استفاده کند.
اما خانواده‌های قربانیان 7 اکتبر، این روایت را به چالش می‌کشند و می گویند نتانیاهو می خواد از قربانیان 7 اکتبر در کارزار انتخاباتی‌اش سوءاستفاده کند.
یک نظرسنجی کانال ۱۲ در ۵ اکتبر نشان داد که ۶۵ درصد پاسخ‌دهندگان نتانیاهو را تا حد زیادی مسئول این شکست‌ها می‌دانند، با این حال ۷۵ درصد رأی‌دهندگان ائتلاف حداقل بخشی از مسئولیت را به او نسبت دادند.
2- چالش رقیب سرسخت به نام “آیزنکوت”
نتانیاهو در این انتخابات با یک رقیب غیرمعمول روبرو است: گادی آیزنکوت رئیس سابق ستاد ارتش که در کابینه جنگی او خدمت کرد و در سال ۲۰۲۴ استعفا داد. پسر و دو برادرزاده آیزنکوت در نبرد در غزه کشته شدند.
آیزنکوت توانایی نتانیاهو را برای تبدیل عملیات نظامی به دستاوردهای استراتژیک زیر سوال میبرد. او همچنین وعده تحقیقات مستقل درباره ۷ اکتبر، ارائه خدمات عمومی گسترده‌تر را داده است.
با این حال، تفاوت‌های آنها در سیاست فلسطینی باریک‌تر است. هر دو با تشکیل کشور فلسطینی مخالفند و خلع سلاح حماس را خواستارند. آیزنکوت خشونت شهرک‌نشینان و برخی گسترش‌های شهرک‌سازی را محکوم می‌کند، در حالی که نتانیاهو با احزابی حکومت می‌کند که خواهان الحاق کرانه باختری هستند.
بنابراین، رقابت آنها بیشتر درباره شیوه رهبری، پاسخگویی به خواسته های عمومی و نحوه اجرای جنگ است.
3- فشار اقتصادی و انزوای بین‌المللی
نتانیاهو با یک دوراهی سخت در مسیر اقتصاد رو به رشد روبرو است: سیاست‌های نظامی که به عنوان ضروری برای امنیت معرفی می‌شوند، انزوای بین‌المللی اسرائیل را عمیق‌تر و تهدید تحریم‌ها را افزایش داده‌اند.
او در تازه ترین مصاحبه خود، اعتراف کرد که نگران تحریم‌های بانکی است و فناوری بلاکچین را به عنوان یک راه‌حل احتمالی پیشنهاد کرد. اما بانک مرکزی اسرائیل این پیشنهاد را رد کرد.
این جنجال، چالش گسترده‌تری را برای دکترین امنیتی نتانیاهو برجسته می‌کند: دستاوردهای نظامی ممکن است هزینه‌های اقتصادی سنگینی را دربر داشته باشد که اسرائیل نتواند برای همیشه آن را تحمل کند.
4- شکاف‌های داخلی و خدمت وظیفه یهودیان ارتدوکس
نتانیاهو همچنین با مخالفت‌هایی در مورد محاکمه فساد خود، تلاش‌ها برای تضعیف نظارت قضایی و معافیت‌های مردان یهودی ارتدوکس افراطی از خدمت نظامی روبرو است.
او اتهامات رشوه، کلاهبرداری و نقض اعتماد را رد می‌کند و سیستم قضایی را به آزار سیاسی متهم می‌کند.
مناقشه بر سر خدمت وظیفه پس از سه سال جنگ و اعزام‌های مکرر نیروهای ذخیره شدت گرفته است.
یک نظرسنجی در ماه آگوست نشان داد که حدود ۷۰ درصد از ۵۰۹ نیروی ذخیره گفتند که نحوه برخورد دولت با خدمت وظیفه ارتدوکس‌ها به طور قابل توجهی بر رأی آنها تأثیر خواهد گذاشت. تنها ۳۴ درصد از رأی‌دهندگان سابق لیکود که مورد بررسی قرار گرفتند، گفتند که قطعاً دوباره به این حزب رأی خواهند داد.
تحلیلگران می‌گویند نتانیاهو با حمایت از متحدان ارتدوکس افراطی خود، خطر بیگانه کردن نیروهای ذخیره را دارد، اما اجرای خدمت وظیفه عمومی‌تر می‌تواند این اتحادها را به خطر بیندازد.
5- نبرد برای کسب اکثریت
حمایت از ائتلاف نتانیاهو پس از حمله ۷ اکتبر فروپاشید و اکنون تنها تا حدی بهبود یافته است. نظرسنجی‌های نهایی کان، کانال ۱۲ و کانال ۱۳، تنها۵۰ کرسی را برای جناح او در پارلمان ۱۲۰ نفره پیش‌بینی می‌کنند، در مقابل ۵۲ تا ۵۶ کرسی برای اپوزیسیون و ۱۴ تا ۱۶ کرسی برای احزاب عرب.
نتانیاهو به متحدان ارتدوکس افراطی و راست افراطی وابسته است؛ کسانی که خواسته‌هایشان برای الحاق کرانه باختری، روابط اسرائیل با متحدان غربی را بیش از پیش تحت فشار قرار می‌دهد.
احزاب اپوزیسیون، از جمله جناح‌های راست، از پیوستن به دولتی به رهبری نتانیاهو خودداری می‌کنند و به محاکمه فساد او و مسئولیتش در حمله ۷ اکتبر اشاره می‌کنند.
گیدئون رهات، یک کارشناس ارشد علوم سیاسی در دانشگاه اورشلیم معتقد است که جناح نتانیاهو از زمان کسب ۶۴ کرسی در سال ۲۰۲۲ ، حمایت خود را از دست داده است، اما با این وجود، اپوزیسیون هنوز اکثریت را ندارد.
تناقض اینجاست که اگرچه بسیاری از احزاب اپوزیسیون بر کنار گذاشتن نتانیاهو توافق دارند، اما اختلافات آنها می‌تواند مانع از تشکیل یک دولت جایگزین شود و اسرائیل را با یک بن‌بست انتخاباتی دیگر روبرو کند.
