چرا رویکرد ژئوپلیتیکی آمریکا به هوش مصنوعی متنباز شکست میخورد؟
کنگره ایالات متحده روز سه شنبه قانون جدید رهبری هوش مصنوعی متنباز را تصویب کرد که هدف آن تقویت پذیرش و استفاده از مدلهای هوش مصنوعی متنباز آمریکایی و در عین حال افزایش آگاهی درباره خطرات مرتبط با استفاده از مدلهای دشمنان خارجی است.
در حالی که این اقدام قانونی در ظاهر نشاندهنده پذیرش روندهای فناوری است، اما نگرانی عمیق واشنگتن از رشد سریع چین در اکوسیستم هوش مصنوعی متنباز و همچنین تمایل این کشور برای تبدیل فناوری پیشرفته به عرصهای برای رقابت ژئوپلیتیکی را آشکار میکند.
برای مدت طولانی، صنعت هوش مصنوعی آمریکا تحت سلطه مدلهای متنباز بود و تعداد محدودی از غولهای سیلیکونولی اکوسیستم متنباز را کنترل میکردند. با این حال، در سالهای اخیر، بخش هوش مصنوعی متنباز چین به پیشرفتهای قابل توجهی دست یافته است.
مدلهای متنباز داخلی چین که از قابلیت بالای تکرارپذیری فناوری، یک اکوسیستم اجتماعی پویا، مقرونبهصرفه بودن و امکان استقرار انعطافپذیر محلی برخوردارند، بهطور مداوم برداشتهای جهانی از این صنعت را تغییر دادهاند و این باور ریشهدار را که «هوش مصنوعی متنباز، آینده است» به چالش کشیدهاند. این دقیقاً یکی از دلایل اصلی است که چرا برخی در آمریکا اکنون برای تنظیم راهبردهای توسعه هوش مصنوعی خود و ورود به عرصه متنباز عجله دارند؛ تغییری که از واقعیتهای بازار ناشی میشود.
چشمانداز جهانی هوش مصنوعی شاهد رشد روند متنباز است و تغییرات راهبردی عمیقی نیز در صنعت فناوری آمریکا در حال شکلگیری است. جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در نامهای که ماه ژوئیه در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد و حدود 12 شرکت و گروه از جمله مایکروسافت، متا پلتفرمز و آیبیام آن را امضا کردند، گفت قانونگذاران باید از «محدودیتهای زودهنگام بر مدلهای باز که رقابت را خفه میکنند یا نوآوری را به خارج از کشور سوق میدهند» خودداری کنند. این نامه بحثهای گستردهای را در محافل تجاری و سیاسی برانگیخت.
با این حال، رویکرد آمریکا برای پذیرش هوش مصنوعی متنباز ناامیدکننده است، زیرا همچنان تحت تأثیر ذهنیت رقابت ژئوپلیتیکی قرار دارد. قانون جدید رهبری هوش مصنوعی متنباز استانداردهای دوگانه آشکاری را در پیش گرفته است: از یک سو پذیرش و استفاده از مدلهای باز واجد شرایط را در تجارت میان ایالتها و تجارت خارجی ترویج میکند و از سوی دیگر، با اجباری کردن انتشار منظم اطلاعیههای عمومی درباره هرگونه خطر مرتبط با پذیرش و استفاده از مدلهای دشمنان خارجی، تلاش میکند خطرات مربوط به رقبای خارجی را بزرگنمایی کند.
این رویکرد متناقض، یعنی پذیرش هوش مصنوعی متنباز از یک سو و همزمان تکهتکه کردن اکوسیستمهای جهانی از سوی دیگر، نیت واقعی واشنگتن برای سیاسی کردن هوش مصنوعی متنباز را بهوضوح آشکار میکند.
جوهر منبع باز در اشتراکگذاری، همکاری و همآفرینی نهفته است و تمرکززدایی، دسترسی بدون مانع و فراگیری از ویژگیهای اصلی آن به شمار میروند. با این حال، آمریکا در تلاش است توسعه منبع باز را در خدمت منافع ژئوپلیتیکی قرار دهد، یک بلوک انحصاری متنباز به رهبری آمریکا ایجاد کند و رقابت فناوری مبتنی بر بازار را با مداخله سیاسی جایگزین کند.
در حالی که به نظر میرسد هدف این اقدامات ایجاد رهبری جهانی آمریکا در حوزه هوش مصنوعی متنباز است، چنین رویکردی جز تضعیف بنیان مشارکتی پیشرفت جهانی هوش مصنوعی نتیجه دیگری نخواهد داشت. در مقابل، چین مدتهاست رویکردی باز، فراگیر و برد-برد را در قبال هوش مصنوعی دنبال کرده است.
موضع چین درباره هوش مصنوعی متنباز، هم منسجم و هم روشن است. این کشور از همه کشورها و شرکتهای جهان برای مشارکت در همکاریهای متنباز و سهیم شدن در منافع فراگیر پیشرفت فناوری هوش مصنوعی استقبال میکند و بر این باور است که رقابت سالم در صنعت جهانی هوش مصنوعی متنباز باید بر نوآوری فناورانه و ساخت اکوسیستم استوار باشد، نه بر دستکاری سیاسی و موانع اداری.
اگر آمریکا در ساخت یک اکوسیستم هوش مصنوعی متنباز تأثیرگذار در سطح جهانی جدی است، بهتر است انرژی خود را صرف همکاری کند، نه اینکه بر مدلهای کشورهای دیگر برچسب خطر بزند. تنها مسیر پیش رو، کنار گذاشتن وسواس ژئوپلیتیکی و بازگشت به مسیر مشارکتی است که توسعهدهندگان سراسر جهان به آن وابسته هستند.
