آیا آمریکا از ادامه جنگ با ایران منصرف شده یا توان آن را ندارد؟
تقابل نظامی میان آمریکا و ایران در روزهای اخیر نشانههایی از کاهش تنش را نشان داده است. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز دوشنبه اعلام کرد که تصمیم گرفته حملات علیه ایران را به حالت تعلیق درآورد تا فرصتی برای مذاکرات فراهم شود.
با این حال، او هشدار داد که اگر مذاکرات با ایران به بنبست برسد، ممکن است دستور ازسرگیری حملات را صادر کند. خبرگزاری رویترز نیز در تاریخ ۲۶ جولای (چهارم مرداد) به نقل از منابع ایرانی گزارش داد که در صورت توقف حملات آمریکا، ایران نیز عملیاتهای خود را متوقف خواهد کرد.
تحلیلگران معتقدند تعلیق حملات هوایی آمریکا علیه ایران، یک «عقبنشینی داوطلبانه» نیست، بلکه «تعلیقی اجباری» است که در نتیجه فشارهای میدانی و مجموعهای از محاسبات راهبردی صورت گرفته است.
نخست، اثرگذاری محدود حملات هوایی علیه ایران. وبسایت خبری آمریکایی آکسیوس در تاریخ ۲۶جولای گزارش داد که ژنرال برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، معتقد است حفظ سطح فعلی حملات هوایی آمریکا تأثیر محدودی دارد و به ترامپ پیشنهاد کرده این حملات متوقف شود.
در حالی که عملیات نظامی دستاورد محدودی داشته، تلفات نیروهای آمریکایی رو به افزایش است. بر اساس آمار وزارت دفاع آمریکا در تاریخ ۲۶ام، از زمان ازسرگیری حملات هوایی آمریکا علیه ایران در اوایل ژوئیه، ۴ نظامی آمریکایی کشته و ۲۰۷ نفر زخمی شدهاند.
دوم، به صدا درآمدن زنگ خطر کاهش ذخایر مهمات ارتش آمریکا. روزنامه نیویورک تایمز و دیگر رسانهها پیشتر گزارش داده بودند که ارتش آمریکا در درگیری با ایران بیش از ۱۲۰۰ موشک پدافندی پاتریوت شلیک کرده و ذخایر این موشکها به «سطحی نگرانکننده» رسیده است. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، نیز در نشستی خصوصی به ترامپ هشدار داده است که کمبود موشکهای پدافندی میتواند توان آمریکا برای حفاظت از نیروها و متحدانش در خاورمیانه را کاهش دهد و در صورت حملات تلافیجویانه ایران، به افزایش تلفات نیروهای آمریکایی منجر شود.
علاوه بر این، گزارشها نشان میدهد که افزون بر کمبود موشکهای پدافندی، ذخایر مهمات نقطهزن ارتش آمریکا، از جمله موشکهای کروز تاماهاوک، نیز بهشدت کاهش یافته است. تحلیلگران معتقدند این مسئله میتواند توان بازدارندگی نظامی آمریکا در سطح جهانی را تضعیف کند.
سوم، افزایش قیمت انرژی در پی درگیریها، آمریکا را به سمت کاهش تنش سوق داده است. یش از ده روز حملات متقابل و رویارویی میان آمریکا و ایران، بار دیگر تردد کشتیها در تنگه هرمز را با اختلال مواجه کرده است. همزمان، حوثیهای یمن نیز اخیراً مدعی محاصره دریایی عربستان سعودی شدهاند؛ موضوعی که نگرانیها درباره احتمال اختلال در کشتیرانی تنگه بابالمندب را افزایش داده است.
این «بحران تنگههای دوگانه» باعث جهش قیمت جهانی نفت شد و مستقیماً قیمت بنزین در آمریکا را افزایش داد. بر اساس آمار انجمن اتومبیل آمریکا، میانگین قیمت بنزین معمولی در این کشور بار دیگر به بیش از ۴ دلار برای هر گالن رسیده است.
در آستانه انتخابات میان دورهای آمریکا، دولت ترامپ نگران است که ادامه و گسترش عملیات نظامی علیه ایران، قیمت انرژی را بیش از پیش افزایش دهد، به اقتصاد داخلی و معیشت مردم آسیب بزند و در نهایت به موقعیت انتخاباتی حزب جمهوریخواه لطمه وارد کند. نظرسنجیهای مختلف نیز نشان میدهد که اکثریت آمریکاییها درگیری با ایران را «نامحبوب» و «اشتباه» میدانند. در چنین شرایطی، دولت ترامپ ناچار شده مسیر کاهش تنش با ایران را در پیش بگیرد.
برخی تحلیلگران نیز معتقدند تصمیم ترامپ برای توقف حملات نظامی علیه ایران، با هدف فراهم کردن فرصت برای ادامه مذاکرات دیپلماتیک اتخاذ شده است. با نزدیک شدن به پایان مهلت ۶۰ روزه، فرصت دیپلماسی میان آمریکا و ایران بهتدریج محدودتر میشود. بر اساس گزارش رسانههای آمریکایی، چند مقام این کشور به دولت ترامپ توصیه کردهاند که از سیاست «چماق و هویج» استفاده کند؛ به این معنا که همزمان با حفظ فشار بر ایران، روند مذاکرات نیز ادامه یابد.
با این حال، تحلیلگران تأکید میکنند که اگرچه آمریکا تحت فشار عوامل مختلف حملات خود را متوقف کرده، اما تنشها به طور کامل پایان نیافته و احتمال ازسرگیری درگیری همچنان وجود دارد. وضعیت کنونی میان آمریکا و ایران بیش از آنکه یک آتشبس پایدار باشد، یک «تنفس تاکتیکی» است و واشنگتن تلاش دارد به عمان و دیگر میانجیها فرصت بیشتری برای پیشبرد ابتکارهای دیپلماتیک بدهد. از آنجا که اختلافات اساسی دو طرف بر سر موضوعات کلیدی، از جمله قواعد کشتیرانی در تنگه هرمز، همچنان حلنشده باقی مانده است، احتمال شعلهور شدن دوباره درگیریها همچنان وجود دارد.
