ماچای چینی و زنجیره ارزش جدید؛ رشد سریع صنعت در گوئیجو
موفقیت غیرمنتظره یک فرمول نودل فوری، تنوع طعمی تازهای به رونق کنونی بازار ماچا در استان کوهستانی گوئیجو در جنوب غربی چین افزوده است؛ محصولی که بهعنوان جدیدترین نمونه از گسترش کاربرد این چای شناخته میشود.
طی ماه مه، یک نودل فوری تهیهشده از سیبزمینی شیرین در شهرستان «سینان» در منطقه «تونگرن»، پس از افزودن طعم ماچا به فرمول سنتی ترش و تند خود، به سرعت محبوب شد. این محصول که عمدتاً از سیبزمینی شیرین محلی و ترکیب آن با پودر ماچای تولیدشده در تونگرن ساخته شده، طعم تند و ترش آشنا را حفظ کرده و در عین حال، عطر تازه ماچا باعث کاهش حس چربی و سنگینی غذا شده است.
مصرفکنندگان با استقبال گستردهای از این نودل روبهرو شدند؛ بهطوری که در ماه نخست بیش از 200 هزار سفارش ثبت شد و بیش از 6 میلیون یوان (880 هزار دلار) فروش به همراه داشت. همچنین در جریان فروش آزمایشی در یکی از فروشگاههای ماچا در تونگرن همزمان با تعطیلات روز کارگر، 100 کارتن از این نودل تنها در یک روز بهطور کامل فروخته شد.
برای استان گوئیجو، این نودلها صرفاً یک ترند فضای مجازی نیستند، بلکه نشانهای از تبدیل ماچا به یک صنعت گستردهتر هستند؛ صنعتی که از غذاهای بستهبندیشده تا قفسههای فروشگاهها و حتی زنجیره گردشگری را در بر میگیرد.
زنجیره تأمین گسترده و رشد جهانی
در پس این تقاضای رو به افزایش، یک زنجیره تأمین بالغ و توسعهیافته قرار دارد که گوئیجو را به یکی از قطبهای اصلی تولید ماچا در جهان تبدیل کرده است. آمار «انجمن بازاریابی چای چین» نشان میدهد تولید ماچای چین در سال 2025 از 12 هزار تن فراتر رفته و حدود 60 درصد تولید جهانی را تشکیل میدهد.
شرکت «گروه چای گوئی» مستقر در تونگرن در سال 2025 بیش از 2500 تن ماچا فروخت و ارزش تولید آن از 500 میلیون یوان فراتر رفت. این شرکت اعلام کرده محصولاتش به بیش از 50 کشور و منطقه از جمله آمریکا، ژاپن و اندونزی صادر میشود.
موفقیت این نودلها نشان میدهد تولیدکنندگان گوئیجو نگاه خود را از مصرف سنتی چای فراتر بردهاند و با استفاده از ظرفیت تولید بالا، ماچا را وارد حوزههایی مانند تنقلات، دسرها و محصولات بستهبندی کردهاند؛ بهطوری که این ماده از یک محصول خاص و محدود به یک عنصر کلیدی در صنعت غذایی تبدیل شده است.
در جولای سال گذشته، گروه چای گوئی ساخت یک مجتمع تولید مواد غذایی مبتنی بر ماچا را تکمیل کرد. به گفته «لی یون»، مدیر فروش این شرکت، کارخانه «گویگوی ماچا» دارای چهار خط تولید است که پنج دسته محصول شامل شکلات، کوکی، فرآوردههای میوهای، تنقلات و نوشیدنیهای پودری را پوشش میدهد.
تنوع محصولات این شرکت از حدود 10 قلم به بیش از 30 قلم افزایش یافته است. فروش خردهفروشی گروه چای گوئی در سال 2025 به 100 میلیون یوان رسید که حدود 30 میلیون یوان آن مربوط به محصولات غذایی ماچا بوده است. هدف شرکت، افزایش این رقم تا 300 میلیون یوان است.
طی پنج ماه نخست امسال نیز فروش محصولات غذایی ماچا به نزدیک 50 میلیون یوان رسید و مجموع فروش خردهفروشی از 100 میلیون یوان عبور کرده است.
پیوند سنت، نوآوری و گردشگری
در دامنههای کوه «فانجینگشان» در تونگرن، این روند نوآورانه به شکل عملی دیده میشود. فروشگاهی با نام «فومو ماچا» بیش از 20 نوع محصول بر پایه ماچا، از بستنی و چایشیر تا نودل و ژله عرضه میکند.
«وو لی»، بنیانگذار این فروشگاه، میگوید او پس از مشاهده اینکه بخش زیادی از ماچای مصرفی کشور از زادگاهش تأمین میشود، تصمیم گرفت به شهر خود بازگردد و فروشگاهی راهاندازی کند تا ارتباط مستقیمتری میان تولید و مصرف ایجاد شود.
این فروشگاه از زمان افتتاح تاکنون به درآمد روزانه حدود 15 هزار یوان دست یافته و حدود 80 درصد مشتریان آن گردشگران غیرمحلی هستند.
وو میگوید تب اخیر ماچا باعث احیای توجه به سنتهای قدیمی چای پودرشده در چین شده است؛ از جمله فرهنگ «دیانچا» که به سلسله سونگ بازمیگردد.
او تأکید میکند ماچا یک محصول وارداتی نیست، بلکه بخشی از میراث سنتی چای در چین است.
ورود به بازارهای گسترده و چالشهای فنی
شرکتهای بزرگ نیز به این روند پیوستهاند. والمارت کمپینی با عنوان «فصل ماچا» در قالب برند «مارکتساید» راهاندازی کرده و مجموعهای از محصولات شامل شیرینی، لبنیات، بستنی و نوشیدنیها را عرضه کرده است. در این محصولات از ماچای تولیدشده در مناطق ممتاز گوئیجو و ججیانگ استفاده شده است.
با این حال، استفاده صنعتی از ماچا با چالشهای فنی همراه است. «لیو های»، معاون گروه چای گوئی، میگوید پخت در دمای بالا میتواند رنگ سبز ماچا را تغییر دهد و ترکیب آن با سایر مواد غذایی نیز دشوار است.
به همین دلیل، این شرکت اندازه آسیاب، روش حفظ رنگ و فناوری آسیاب در دمای پایین را بهبود داده تا از تخریب کلروفیل جلوگیری شود.
همچنین یک سیستم تخصصی برای تطبیق ویژگیهای فیزیکوشیمیایی ماچا با کاربردهای مختلف طراحی شده است تا استفاده صنعتی از این ماده در مقیاس گستردهتر ممکن شود.
در نهایت، گوئیجو در حال تبدیل ماچا از یک محصول کشاورزی محدود به یک «پلتفرم رشد اقتصادی» است؛ الگویی که تولید، صنعت غذا، گردشگری و بازار مصرف را در قالب یک زنجیره یکپارچه به هم متصل میکند.
