چین به دنبال تقویت همکاری جهانی برای حفاظت از اقیانوس‌ها
رفع خلأهای مدیریتی و حاکمیتی در آب‌های آزاد به یکی از چالش‌های مشترک بشریت تبدیل شده است.
اقیانوس‌ها خاستگاه حیات، عامل پیوند میان کشورهای جهان و نیروی محرک توسعه بوده‌اند. با این حال، آب‌های آزاد که دو سوم اقیانوس‌های جهان را تشکیل می‌دهند، برای مدت طولانی از نظام مدیریتی و حفاظتی مناسبی برخوردار نبوده‌اند؛ به‌طوری‌که کمتر از یک درصد از مساحت آن‌ها به‌طور مؤثر تحت حفاظت قرار گرفته است.
در ژانویه سال جاری میلادی، توافق‌نامه حفاظت و بهره‌برداری پایدار از تنوع زیستی دریایی در مناطق خارج از صلاحیت ملی، موسوم به توافق‌نامه BBNJ، که در چارچوب کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل متحد تدوین شده است، لازم‌الاجرا شد و فصل تازه‌ای را در حکمرانی جهانی اقیانوس‌ها رقم زد.
چین به‌عنوان یکی از نخستین کشورهایی که این توافق‌نامه را امضا و تصویب کرد، در تمام مراحل مذاکرات آن مشارکت فعالی داشت و درخواست میزبانی دبیرخانه این توافق‌نامه در شهر شیامن، واقع در استان فوجیان در جنوب شرقی چین، را ارائه کرده است.
هفته جهانی اقیانوس ۲۰۲۶ با شعار «حفاظت مشترک از پهنه‌های آبی عمیق؛ تقویت هماهنگی میان انسان و اقیانوس»، از ۵ تا ۱۱ نوامبر در شهر شیامن برگزار شد. این شهر ساحلی اکنون به بستری تازه برای گفت‌وگوهای چندجانبه درباره مسائل و چالش‌های اقیانوسی تبدیل شده است.
چین در سرزمین اصلی خود حدود ۱۸ هزار کیلومتر خط ساحلی دارد و از سابقه‌ای طولانی در توسعه و بهره‌برداری از منابع دریایی برخوردار است. تجربه شیامن در مدیریت مناطق ساحلی و خلیج‌ها، نمونه‌ای برجسته از تلاش‌های این کشور برای توسعه پایدار دریایی و ایجاد هماهنگی میان انسان و اقیانوس به شمار می‌رود.
شیامن به دلیل برخورداری از محیط زیست مطلوب و فضای مناسب کسب‌وکار، در سطح بین‌المللی به‌عنوان یک شهر باغی بین‌المللی شناخته می‌شود.
اجرای طرح مدیریت جامع دریاچه یونگ‌دانگ در این شهر، الگویی مؤثر برای توسعه پایدار در شهرهای ساحلی فراهم کرده است. گونه‌های کمیابی مانند دلفین سفید چینی و زنبورخوار دم‌آبی نیز در آب‌های اطراف این شهر زیستگاه مناسبی برای زندگی و زادآوری پیدا کرده‌اند.
این اقدامات محلی، بازتاب‌دهنده تعهد گسترده‌تر چین در سطح ملی است. از تدوین دستور کار ۲۱ اقیانوسی چین برای هدایت توسعه پایدار بخش دریایی، تا نخستین بازنگری در قانون حفاظت از محیط زیست دریایی با هدف تقویت چارچوب حقوقی و مقررات زیست‌محیطی دریاها و همچنین راهبرد اعلام‌شده در بیستمین کنگره ملی حزب کمونیست چین برای تسریع روند تبدیل این کشور به یک قدرت دریایی؛ حفاظت از بوم‌سازگان‌های دریایی همواره بخشی از رویکرد کلی چین به توسعه اقیانوسی بوده است.
تداوم این اقدامات حفاظتی به احیای تدریجی تنوع زیستی دریایی در چین کمک کرده است.
چین تاکنون ۳۵۳ منطقه حفاظت‌شده دریایی ایجاد کرده که در مجموع حدود ۹۳ هزار و ۳۰۰ کیلومتر مربع از پهنه‌های آبی را در بر می‌گیرد. این کشور همچنین نزدیک به ۱۵۰ هزار کیلومتر مربع از مناطق دریایی خود را به‌عنوان خطوط قرمز زیست‌محیطی تعیین کرده است.
چین از نخستین کشورهایی بود که ممنوعیت‌های داوطلبانه صید در آب‌های آزاد را به اجرا گذاشت. این کشور همچنین با افزایش نظارت بر شناورهای صیادی فعال در آب‌های دوردست، از طریق اقدامات عملی به تلاش‌های جهانی برای حفاظت و مدیریت منابع شیلاتی در آب‌های آزاد کمک کرده است.
از آنجا که همه کشورها در یک سیاره آبی مشترک زندگی می‌کنند، امنیت و رفاه آن‌ها ارتباطی نزدیک و جدایی‌ناپذیر با یکدیگر دارد.
چین با توجه به نیازهای عملی کشورهای مختلف، به ویژه کشورهای در حال توسعه، ظرفیت‌سازی را در مرکز همکاری‌های بین‌المللی دریایی خود قرار داده است تا اطمینان حاصل شود که دستاوردهای توسعه به شکلی گسترده‌تر و عادلانه‌تر میان مردم کشورهای مختلف توزیع می‌شود.
چین و مصر نیز در زمینه باستان‌شناسی دریایی و حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب با یکدیگر همکاری کرده‌اند؛ اقدامی که دامنه همکاری‌های دریایی میان دو کشور را بیش از پیش گسترش داده است.
چین همچنین اصول مشارکت آبی را منتشر کرده و شبکه همکاری مشارکت آبی پایدار و صندوق اقدام مشارکت آبی را راه‌اندازی کرده است. این کشور تاکنون توافق‌نامه‌های همکاری دریایی با بیش از ۵۰ کشور و سازمان بین‌المللی امضا کرده است.
چین در چارچوب ابتکاراتی مانند برنامه استعدادهای آبی و بورسیه دریایی چین، بیش از ۳۰۰ دوره آموزشی برای ارتقای ظرفیت کشورها در زمینه حکمرانی اقیانوسی برگزار کرده و بیش از ۶ هزار متخصص امور دریایی را آموزش داده است. این کشور همچنین تجربیات عملی خود را در زمینه‌هایی مانند احیای بوم‌سازگان‌ها، مقابله با تغییرات اقلیمی و برنامه‌ریزی دریایی با کشورهای در حال توسعه به اشتراک گذاشته است. پایبندی قاطع به نظام بین‌المللی با محوریت سازمان ملل متحد و مشارکت فعال در تدوین و اجرای قواعد بین‌المللی مرتبط با امور اقیانوسی، از اصول ثابت چین در حکمرانی جهانی اقیانوس‌ها به شمار می‌رود.
همزمان با ورود حکمرانی جهانی اقیانوس‌ها به مرحله‌ای تازه، چین همچنان به چشم‌انداز ایجاد جامعه دریایی با سرنوشت مشترک پایبند خواهد بود. این کشور با همکاری دیگر کشورهای جهان برای حفاظت از سیاره آبی و پیشبرد توسعه پایدار تلاش می‌کند تا همگان به سوی آینده‌ای حرکت کنند که در آن میان انسان و اقیانوس هماهنگی برقرار باشد و رفاه و شکوفایی برای همه فراهم شود.
