میراثی از دل کوهستان؛ زنی که هنر تبتی را به بازار آورد
کونگا چوگی، زن ۳۶ ساله تبتی، هر بار که قصد سفر دارد، به جای عطر و لوازم آرایشی، چند دسته نخ بافته‌شده از موی یاک را در کیف دستی خود می‌گذارد؛ نخ‌هایی که برای او تنها مواد اولیه ساخت صنایع‌دستی نیستند، بلکه میراثی خانوادگی و سرمایه‌ای برای ساختن آینده‌ای بهتر به شمار می‌روند.
اوایل سال جاری، در پروازی به مقصد پکن برای شرکت در یک نمایشگاه تجاری، تابش پرتوهای خورشید از میان ابرها الهام‌بخش او شد تا با همین نخ‌ها دو دستبند رنگارنگ ببافد. کونگا چوگی هر دو دستبند را به مهمانداران هواپیما و هر کدام را به قیمت ۱۶۶ یوان، حدود ۲۵ دلار، فروخت. او با لبخند از آن روز به عنوان نخستین تجربه فروش محصولاتش در هواپیما یاد می‌کند.
کونگا چوگی وارث هنر سنتی بافندگی تبتی است؛ هنری که به عنوان میراث فرهنگی ناملموس در منطقه خودمختار تبتی یوشو، در استان چینگ‌های در شمال غربی چین، به ثبت رسیده است. او با پیوند دادن این هنر باستانی به شیوه‌های جدید بازاریابی و فروش اینترنتی، توانسته است محصولات دست‌ساز خود را به مشتریانی در سراسر چین عرضه کند و در کنار حفظ یک سنت قدیمی، برای زنان محلی نیز فرصت درآمدزایی فراهم آورد.
میراثی که از مادربزرگ به یادگار ماند
کونگا چوگی در خانواده‌ای دامدار در مناطق روستایی یوشو بزرگ شد. او در کنار آموختن طب سنتی تبتی از پدرش، بافندگی پارچه‌های پشمی و ساخت چادرهای سنتی از موی یاک را از مادربزرگ خود فراگرفت. مادربزرگش برای تأمین هزینه‌های زندگی خانواده شش‌فرزندی، گاهی فرزندانش را در خانه می‌گذاشت و برای بافت چادر دیگر دامداران راهی کوهستان می‌شد.
مادربزرگ پیش از مرگ از کونگا خواست این هنر را زنده نگه دارد و به او گفت تا زمانی که این مهارت را داشته باشد، هرگز گرسنه نخواهد ماند. کونگا چوگی می‌گوید تبدیل یک نخ ساده به محصولی ملموس، احساسی از شادی و اشتیاق در او ایجاد می‌کند که گویی دوباره متولد شده است.
او پس از خاکسپاری خاکستر مادربزرگش در مراتع اجدادی، با یک پلنگ برفی روبه‌رو شد؛ حیوانی در معرض خطر انقراض که در فرهنگ تبتی نماد خوش‌یمنی است. او این حیوان را درولما نامید و دیدار با آن را نشانه‌ای از تشویق مادربزرگش برای ادامه این میراث دانست.
نوآوری؛ از دستبند تا آثار هنری پلنگ برفی
فعالیت اولیه کونگا چوگی به تولید محصولاتی مانند چادر و طناب دامداری محدود بود و فروش چندانی نداشت. اما سفر به استان سیچوان مسیر تازه‌ای پیش روی او گذاشت. او در جریان بازدید از بودای غول‌پیکر لشان، زنی سالخورده را دید که دستبندهای دست‌ساز را به عنوان محصولات فرهنگی می‌فروخت. همین تجربه او را به فکر تولید محصولاتی تازه انداخت.
او به‌تدریج ساخت روکش کاسه، دستبند، جعبه جواهرات و قاب تلفن همراه را آغاز کرد و با استفاده از سنگ‌هایی مانند فیروزه، مرجان و مهره‌های سنتی «دزی»، محصولات خود را متنوع‌تر و ظریف‌تر ساخت.
نقطه عطف دیگری در مسیر کاری او، آشنایی با یک گردشگر اهل تیانجین بود. کونگا چوگی که با دانش طب سنتی تبتی به این گردشگر دچار ارتفاع‌زدگی در بازار سنگ‌های قیمتی یوشو کمک کرده بود، از سوی او با راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی حمایت شد. فروشگاه در دوره اوج فعالیت خود، در هر ساعت سفارش‌هایی به ارزش ۴۰ تا ۵۰ هزار یوان دریافت می‌کرد و کونگا برای مدیریت سفارش‌ها دو کارمند استخدام کرد.
با این حال، مشکلات اقتصادی کسب‌وکار و درگذشت پدرش، مسئولیت تأمین معاش خانواده را برای او دشوار کرد. در همین دوره، بار دیگر دو پلنگ برفی را در مراتع دید. او این بار نیز این مواجهه را الهام‌بخش دانست و گفت همان‌طور که یک پلنگ برفی برای سیر کردن خانواده‌اش تلاش می‌کند، او نیز می‌تواند از پس مشکلات برآید.
از آن پس، پلنگ برفی به نماد معنوی و منبع الهام آثار هنری او تبدیل شد. کونگا با استفاده از موی یاک، تابلوها و آثاری با طرح این حیوان تولید کرد که هم در فروش اینترنتی و هم در بازارهای حضوری مورد استقبال قرار گرفتند. او همچنین با بهره‌گیری از دانش طب سنتی پدرش، رنگ‌های گیاهی تازه‌ای برای نخ‌ها ساخت و گیاهان دارویی را در محصولاتی مانند کیسه‌های گیاهی به کار گرفت.
درآمدزایی برای ۲۸ خانواده محلی
کونگا چوگی با تمرکز بر پلتفرم‌هایی مانند ردنوت و دویین و استفاده از پخش زنده اینترنتی، فعالیت تجاری خود را دوباره رونق داد. او برای حفظ جذابیت محصولاتش هر هفته طرح‌های تازه‌ای عرضه می‌کند و اکنون بیش از ۳۰۰ مدل محصول، از سنجاق‌سینه با طرح پلنگ برفی تا آویز کیف و انواع کیف پول، تولید می‌کند.
او در سال ۲۰۲۴ شرکت هنری و تجاری «گوبا» را تأسیس کرد؛ نامی که در زبان تبتی به معنای یک رشته نخ است. این شرکت با استخدام زنان محلی، تأمین مواد اولیه و خرید محصولات نهایی، به ۲۸ خانوار کمک کرده است درآمد بیشتری داشته باشند. زنان شاغل در این مجموعه می‌توانند بدون کنار گذاشتن مسئولیت‌های خانوادگی، ماهانه بین ۲ هزار تا ۴ هزار یوان درآمد اضافی کسب کنند.
حمایت‌های دولتی نیز در گسترش فعالیت او نقش داشته است. مقام‌های محلی با ایجاد غرفه در جشنواره‌هایی مانند مسابقات اسب‌دوانی و فوتبال و فراهم کردن امکان حضور هنرمندان در نمایشگاه‌های ملی، به معرفی و فروش صنایع‌دستی کمک می‌کنند. درآمد شرکت کونگا چوگی تنها در سال گذشته از ۷۰۰ هزار یوان فراتر رفت و در برخی نمایشگاه‌ها میزان تقاضا برای محصولات او از عرضه بیشتر بود.
داستان او بخشی از رویکرد جدید چین در زمینه حفاظت از میراث فرهنگی ناملموس است؛ رویکردی که در کنار حفظ سنت‌ها، بر تبدیل مهارت‌های بومی به فرصت‌های اقتصادی و معیشت پایدار تأکید دارد. برنامه پنج‌ساله پانزدهم چین برای حفاظت و انتقال میراث فرهنگی، که در سپتامبر منتشر شد، نیز بر احیای صنایع‌دستی سنتی و توسعه کارگاه‌های مرتبط تأکید می‌کند.
کونگا چوگی اکنون قصد دارد مراتع خود را به مرکزی برای تجربه زندگی سنتی تبتی تبدیل کند تا گردشگران بتوانند در فعالیت‌هایی مانند بافندگی، دوشیدن شیر یاک، تهیه کره و چراندن دام‌ها مشارکت کنند. او امیدوار است بازدیدکنندگان با زندگی مردم تبتی و مفهوم همزیستی انسان و طبیعت بیشتر آشنا شوند؛ میراثی که برای او از یک رشته نخ آغاز شده و اکنون به منبع امید و درآمد برای ده‌ها خانواده تبدیل شده است.
