عوارض ۵ یورویی اروپا؛ فشار تازه بر مصرف‌کنندگان به بهانه حمایت از بازار
از روز یکشنبه، اتحادیه اروپا هزینه‌ای دو یورویی با عنوان «کارمزد خدمات» بر بسته‌های پستی ارسالی از خارج از این اتحادیه وضع کرده است. با احتساب عوارض سه یورویی که در ماه ژوئیه برای بسته‌های با ارزش کمتر از ۱۵۰ یورو تعیین شده بود، هزینه ثابت ترخیص گمرکی هر بسته کم‌ارزش به پنج یورو می‌رسد.
نکته بدتر اینکه این هزینه‌ها بر اساس هر «دسته‌بندی کالا» محاسبه می‌شوند؛ به این معنا که اگر بسته‌ای شامل سه دسته کالای متفاوت باشد، ۶ یورو هزینه به آن تعلق می‌گیرد، صرف‌نظر از تعداد اقلام داخل بسته. از آنجا که حدود ۹۳ درصد بسته‌های ارزان‌قیمت واردشده به اتحادیه اروپا از چین هستند، این اقدام به‌طور گسترده تلاشی برای هدف قرار دادن کالاهای چینی تلقی می‌شود.
اگر این موضوع را در چارچوب کلی روابط تجاری چین و اتحادیه اروپا بررسی کنیم، ابعاد آن نیازمند تأمل بیشتری است. آمارها گویای همه‌چیز هستند: سالانه ۵.۹ میلیارد بسته، عوارض ثابت سه تا پنج یورویی برای هر بسته و افزایش شش میلیارد یورویی درآمد سالانه اتحادیه اروپا. با توجه به اینکه هزینه‌ها بر اساس دسته‌بندی کالا محاسبه می‌شوند، این اقدام بسیار فراتر از نقش سنتی تعرفه‌ها در تنظیم تجارت است؛ در واقع، نوعی «مالیات ورودی» است که پیش از تکمیل خرید، بر مصرف‌کنندگان تحمیل می‌شود. اروپا زمانی هویت خود را با «تجارت آزاد» تعریف می‌کرد، اما اکنون در آستانه ورود کالاها، برای تک‌تک بسته‌ها عوارض دریافت می‌کند.
شاید این پول به خزانه اتحادیه اروپا سرازیر شود، اما در نهایت این مصرف‌کنندگان عادی هستند که هزینه آن را می‌پردازند. اتحادیه اروپا ادعا می‌کند که پلتفرم‌ها و فروشندگان این هزینه را تقبل خواهند کرد، اما علی‌اکسپرس هشدار داده است که چنین اقدامی به خانوارهای کم‌درآمد آسیب می‌زند و بحران هزینه‌های زندگی را تشدید می‌کند.
از سوی دیگر، سازمان مصرف‌کنندگان اروپا (BEUC) نگران است که این هزینه‌ها در مرحله نهایی پرداخت به خریداران منتقل شود. وقتی برای کالایی سه یورویی، پنج یورو هزینه اضافی در نظر گرفته می‌شود، مبلغ عوارض از قیمت خود کالا بیشتر خواهد بود؛ مسئله‌ای که به‌روشنی نشان می‌دهد این سیاست در واقع از چه کسانی «محافظت» می‌کند.
موج تازه‌ای از اعتراضات در سراسر اروپا در حال گسترش است که نگرانی درباره ناکافی بودن سرمایه‌گذاری عمومی و افزایش هزینه‌های زندگی، وجه مشترک آن‌هاست. عوارض جدید اتحادیه اروپا در واقع تلاشی است برای انتقال نگرانی‌های مالی این اتحادیه به شهروندان از طریق اقدامات اداری. در سطحی عمیق‌تر، این کوته‌بینی نشان‌دهنده سردرگمی راهبردی اروپا در شرایط تحولات بنیادین تجارت جهانی است. اروپا به جای تقویت رقابت‌پذیری خود و پاسخ دادن به رشد تجارت الکترونیک فرامرزی و مزایای ناشی از ارتقای صنعتی چین، به سیاست‌های حمایت‌گرایانه روی آورده و زنجیره‌های تأمین جهانی را با موانع اداری تکه‌تکه کرده است.
این رویکرد با اصول تجارت آزادی که اروپا سال‌ها از آن دفاع کرده، در تضاد است و اعتبار این اتحادیه را در نظام تجارت جهانی تضعیف می‌کند. این سیاست ممکن است در کوتاه‌مدت، از طریق دریافت عوارض، درآمد خزانه را افزایش دهد، اما در بلندمدت به بهای کاهش پویایی اقتصادی اروپا تمام خواهد شد و اصطکاک غیرضروری در روابط اقتصادی سودمند متقابل چین و اتحادیه اروپا ایجاد خواهد کرد.
موانع تعرفه‌ای نمی‌توانند مشکلات ساختاری اروپا را برطرف کنند. مزیت قیمتی تجارت الکترونیک چین حاصل کارآمدی صنعتی و زنجیره تأمین این کشور است، نه معافیت‌های مالیاتی. اتحادیه اروپا می‌تواند مانع ورود کالاها شود، اما نمی‌تواند یک‌شبه به همان سطح از کارآمدی برسد. همان‌طور که نمایندگان تجاری اروپا اشاره کرده‌اند، تعرفه‌های آمریکا باعث شده قیمت شراب اروپایی در آمریکای شمالی در مقایسه با سه سال پیش ۱۵ تا ۲۵ درصد افزایش یابد. با گران‌تر شدن منابع و کالاهای چینی، برخی خریداران به سمت پلتفرم‌های آمریکایی رفته‌اند. در نهایت، برنده واقعی چه کسی است؟ شرکت‌های آمریکایی.
این وضعیت را با مسیر دیگری مقایسه کنید: رایزنی‌های تجاری و سرمایه‌گذاری میان چین و اتحادیه اروپا نتایج مثبتی به همراه داشته است. کارخانه شرکت خودروسازی بی‌وای‌دی در مجارستان برای تولید انبوه آماده شده، توافق‌نامه تجارت آزاد چین و سوئیس ارتقا یافته و صادرات خودروهای هیبریدی چین به اتحادیه اروپا در ماه سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال گذشته بیش از ۲۰۰ درصد افزایش پیدا کرده است. یک قاره، دو انتخاب و دو نتیجه؛ دیوارها اضطراب ایجاد می‌کنند، اما گشودگی و تعامل، سفارش و فرصت اقتصادی به همراه می‌آورد.
اروپا زمانی مدافع سرسخت تجارت آزاد بود، اما اکنون با گرفتن آخرین سکه از جیب مصرف‌کنندگان، درهای خود را می‌بندد. رقابت واقعی در بازار شکل می‌گیرد. تبدیل نگرانی‌ها به نرخ‌های مالیاتی، اروپا را در جریان انقلاب فناوری عقب نگه می‌دارد و در همین حال، هزینه آن را خانوارهای عادی می‌پردازند. چین و اتحادیه اروپا شرکای مهمی برای یکدیگر هستند و برخورداری از محیطی تجاری باز و فراگیر به نفع هر دو طرف است. اینکه اروپا این در را تنگ‌تر کند یا دوباره به روی همکاری باز بگذارد، پاسخ روشنی دارد.
