رشد اقتصادی اروپا در گرو حفظ پیوندهای تجاری با چین

اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، طی سخنرانی سالانه خود درباره وضعیت اتحادیه اروپا اعلام کرد که این اتحادیه از تمام ابزارهای در اختیارش برای کاهش کسری تجاری با چین استفاده خواهد کرد.

با این حال، چالش‌های اقتصادی اروپا را نمی‌توان تنها به مسئله کسری تجاری با چین محدود کرد. اگر اروپا به دنبال احیای رشد اقتصادی و تقویت پایه‌های صنعتی خود است، حفظ رویکردی باز در قبال تجارت، سرمایه‌گذاری و نوآوری همچنان اهمیت حیاتی دارد.

از همین رو، تداوم تعامل اقتصادی با چین برای چشم‌انداز رشد خود اروپا نیز اهمیت دارد.

آمار و ارقام تجاری اتحادیه اروپا نشان می‌دهد که نباید تراز تجاری دوجانبه را به صورت جداگانه و مستقل بررسی کرد. بر اساس داده‌های رسمی اتحادیه اروپا، این اتحادیه در سه‌ماهه نخست سال 2026، در تجارت کالا با کشورهای خارج از اتحادیه، 12.7 میلیارد یورو ( 14.58 میلیارد دلار) مازاد تجاری ثبت کرد. کسری تجاری با چین تنها بخشی از تصویر گسترده‌تر تجارت جهانی اروپا است.

اگرچه نگرانی‌های اروپا درباره عدم توازن تجاری با چین اغلب بر اساس ارقام و آمار مشخص مطرح می‌شود، اما آمار تجاری به تنهایی نمی‌تواند تصویر کاملی از یک رابطه اقتصادی عمیقاً درهم‌تنیده و متقابلاً سودمند ارائه دهد.

بخشی قابل توجه از تجارت میان چین و اتحادیه اروپا توسط شرکت‌های اروپایی فعال در چین شکل می‌گیرد. هرچند محصولات تولیدشده توسط این شرکت‌ها در آمار صادرات چین ثبت می‌شوند، اما بخش عمده سود، منافع ناشی از فناوری و ارزش ایجادشده برای سهامداران در نهایت به کسب‌وکارهای اروپایی می‌رسد.

در همین حال، نزدیک به نیمی از صادرات چین به اروپا را کالاهای واسطه‌ای تشکیل می‌دهند که برای بخش تولید اروپا اهمیت زیادی دارند. این نهاده‌ها به شرکت‌های اروپایی کمک می‌کنند هزینه‌های تولید خود را کاهش دهند، بهره‌وری را افزایش دهند و توان رقابت خود را در بازارهای جهانی حفظ کنند.

محصولات چینی همچنین در اقتصاد اروپا نقش ثبات‌بخشی دارند. واردات مقرون‌به‌صرفه در سال‌های اخیر به کاهش فشارهای تورمی کمک کرده و نهاده‌های زنجیره تأمین از چین نیز در شرایط افزایش نااطمینانی‌های جهانی، از تولید صنعتی اروپا حمایت کرده‌اند.

اروپا در داخل مرزهای خود نیز با مسائل زیادی روبه‌رو است. همان‌طور که فون در لاین نیز اشاره کرده است، قیمت بالای انرژی، بازارهای سرمایه پراکنده و غیر یکپارچه، کندی روند تصویب پروژه‌ها و بروکراسی‌های دست‌وپاگیر، فشار زیادی بر کسب‌وکارهای اروپایی وارد می‌کنند. گزارش «دراگی» درباره رقابت‌پذیری اتحادیه اروپا نیز بر مسائلی مانند رشد کند بهره‌وری، کمبود مزمن سرمایه‌گذاری و پیر شدن نیروی کار تأکید کرده است.

حل این چالش‌ها به اصلاحات داخلی نیاز دارد، نه اتخاذ سیاست‌های حمایت‌گرایانه با هدف کاهش کسری تجاری با چین. بر اساس داده‌های اتحادیه اروپا، چین و این اتحادیه به عنوان دو اقتصاد بزرگ، در مجموع نزدیک به 30 درصد از تجارت جهانی و بیش از یک‌سوم تولید اقتصادی جهان را در اختیار دارند. طبق آمار چین، حجم تجارت دوجانبه در سال 2025 به 828.1 میلیارد دلار آمریکا رسید. چنین پیوندهای گسترده‌ای به هر دو طرف انگیزه می‌دهد تا روابط خود را باثبات و قابل پیش‌بینی نگه دارند.

چین و اروپا سال‌هاست سازوکارهای گفت‌وگوی ساختاریافته‌ای را برای مدیریت اختلافات اقتصادی حفظ کرده‌اند. با این حال، مذاکرات تجاری میان چین و اتحادیه اروپا نباید تحت تأثیر خواسته‌های یک‌جانبه قرار گیرد، بلکه باید دغدغه‌های هر دو طرف را در شرایطی برابر مورد توجه قرار دهد. هیچ‌یک از طرفین نباید خواسته‌های یک‌جانبه مطرح کند یا شرایطی را به طرف مقابل تحمیل کند و همچنین نباید به اقدامات قهری مانند محدود کردن دسترسی به بازار متوسل شود.

برای اروپا، مسیر سازنده‌تر روشن است: تقویت رقابت‌پذیری در داخل، در کنار حفظ پیوندهای اقتصادی باز در عرصه بین‌المللی. ترازهای تجاری موضوعی قابل گفت‌وگو هستند، اما نباید بهانه‌ای برای بستن بازارها یا تبدیل وابستگی متقابل اقتصادی به تقابل شوند. یک رابطه اقتصادی باثبات و باز میان چین و اتحادیه اروپا، منافع گسترده هر دو طرف را تأمین می‌کند.