وضعیت بین ایران و آمریکا وارد الگویی جدید میشود
تصویر فوق با کمک هوش مصنوعی تولید شد
طی 13 روز، حملات هوایی روزانه آمریکا علیه ایران تقریباً به یک روال عادی تبدیل شده بود. با این حال، پس از جلسه جمعه گذشته در کاخ سفید، دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، ناگهان دستور «توقف حملات» را صادر کرد؛ درست در آستانه اجرای آنچه از آن بهعنوان «حمله گسترده» یاد میشد.
چه اتفاقی باعث این تغییر رویکرد شد؟ تحلیلگران معتقدند آمریکا به دلیل مجموعهای از نگرانیها، حمله به ایران را به تعویق انداخته است.
آمریکا با کمبود سلاح روبهرو شده است
به گزارش رسانههای آمریکایی، ارتش آمریکا در جنگ با ایران، حدود یکسوم از تسلیحات هدایتشونده دقیق خود، بهویژه موشکهای پدافند هوایی، را مصرف کرده است. آمارها نیز بسیار هشداردهنده هستند.
· حدود ۸۰ درصد از موشکهای سامانه تاد (بین ۱۹۰ تا ۲۹۰ فروند از مجموع ۳۶۰ فروند)، حدود ۶۱ درصد از موشکهای پاتریوت (بین ۱۰۶۰ تا ۱۴۳۰ فروند از مجموع ۲۳۳۰ فروند) و حدود نیمی از موشکهای اسام-۳ (بین ۱۳۰ تا ۲۵۰ فروند از مجموع ۴۱۰ فروند) مصرف شدهاند.
· ذخایر تسلیحات دوربرد تهاجمی نیز بهشدت کاهش یافته و حدود یکسوم موشکهای کروز تاماهاوک (حدود ۱۰۰۰ فروند از مجموع ۳۱۰۰ فروند) و حدود یکچهارم موشکهای جسام (بیش از ۱۱۰۰ فروند از مجموع ۴۴۰۰ فروند) مصرف شدهاند.
نگرانکنندهتر برای آمریکا، زمان مورد نیاز برای جبران این کمبودهاست. گزارش مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی آمریکا نشان میدهد جبران کمبود موشکهای کروز تاماهاوک و جسام نزدیک به ۴ سال زمان میبرد و جایگزینی سامانههای پدافند هوایی مانند تاد و پاتریوت ممکن است تا ۵ سال طول بکشد.
نگرانیهایی فراتر از دستور کار جلسه
به گفته چند مقام آمریکایی، در جلسه جمعه گذشته، ژنرال دن کین ، رئیس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده، صراحتاً هشدار داد که در صورت آغاز حمله گسترده به ایران، ذخایر موشکهای رهگیر فرماندهی مرکزی آمریکا نیز بهشدت کاهش خواهد یافت. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز نگرانی مشابهی مطرح کرد.
علاوه بر این، یکی از مقامات ارشد آمریکایی این موضوع را مطرح کرد که ازسرگیری حملات گسترده نهتنها ایران را به پای میز مذاکره نمیکشاند، بلکه موجب افزایش همبستگی داخلی در ایران شده و توجه افکار عمومی را بیش از پیش به مقابله با حملات خارجی معطوف میکند.
فراتر از موضوعات مطرحشده در این جلسه، نگرانیهای دیگری نیز وجود دارد:
· ایران قطعاً دست به اقدام تلافیجویانه خواهد زد و متحدان آمریکا در خلیج فارس متضرر شده و نارضایتی بیشتری از واشنگتن پیدا خواهند کرد.
· قیمت نفت بهشدت افزایش خواهد یافت و اقتصاد جهانی وارد بحران میشود؛ موضوعی که فشار بر آمریکا را نیز بیشتر خواهد کرد.
· با نزدیک شدن انتخابات میاندورهای، ادامه جنگ میتواند برای حزب جمهوریخواه به یک فاجعه سیاسی تبدیل شود و احتمال شکست این حزب را افزایش دهد.
مجموع این عوامل باعث شده کمتر کسی در میان مشاوران ترامپ، آغاز دوباره حملات گسترده به ایران را تصمیمی منطقی بداند.
احتمال ورود وضعیت ایران و آمریکا به الگویی جدید؟
از زمان آغاز حملات نظامی آمریکا به ایران در ماه فوریه، دو کشور چندین بار دورههای تشدید تنش و توقف درگیری را تجربه کردهاند. این روند تدریجا در حال تبدیل شدن به الگویی نسبتاً پایدار در روابط دو طرف است. هر بار که تنشها به نقطه بحرانی میرسد، دو طرف با نوعی تفاهم نانوشته یک گام به عقب برمیدارند، اما این به معنای برقراری آتشبس واقعی نیست، بلکه تنها انتظار برای دور بعدی تنش است.
این بار نیز تنها چند ساعت پیش از دستور ترامپ برای توقف حملات، هیئتی از عمان وارد تهران شد تا درباره سازوکارهای جدید برای ازسرگیری تردد در تنگه هرمز گفتوگو کند. این تحول ممکن است نشانه آغاز دور تازهای از مذاکرات باشد، اما اختلافات اصلی، از جمله برنامه هستهای، برنامه موشکی و نفوذ منطقهای ایران، در کوتاهمدت قابل حل نیست. در چنین شرایطی، توقف درگیریها بیش از آنکه صلح باشد، فرصتی برای تجدید قواست.
نتیجهگیری
انبار مهمات آمریکا رو به کاهش است و اراده مقاومت ایران همچنان پابرجاست. این شرایط برای آمریکا تازه نیست. از ویتنام تا افغانستان و از عراق تا ایران، تاریخ بارها ثابت کرده است که جنگ «سوراخ سیاهی» است که ثروت همه کشورها را، خواه یک کشور عادی باشند یا یک امپراتوری قدرتمند، میبلعد.
ادامه جنگ نیز میتواند آمریکا را با هزینههای سنگینتری روبرو سازد و شاید به همین دلیل است که اکنون شاهد چرخه تکرارشونده عجیب کنونیِ تشدید تنش و توقف درگیری میان آمریکا و ایران هستیم.
