سودمندی تولیدات پیشرفته سبز چین برای روند گذار انرژی اتحادیه اروپا

اخیرا فایننشال تایمز در گزارشی به نقل از فاتح بیرول، رئیس آژانس بین‌المللی انرژی هشدار داد که اروپا با مرتکب شدن یک «اشتباه بزرگ» نتوانسته است از زمان بحران انرژی سال ۲۰۲۲، وابستگی اقتصاد خود را با سرعت لازم از سوخت‌های فسیلی کاهش دهد. به گفته او، سهم حدود ۲۳ درصدی برق در سبد انرژی مصرفی اتحادیه اروپا، از توان رقابتی اروپا در سطح جهان کاسته است. این اظهارات بیرول مستقیما درباره یک مشکل اساسی است که مدت‌هاست روند گذار انرژی اروپا را تحت تأثیر خود قرار داده است.

گسترش عرضه انرژی‌های تجدیدپذیر یکی از اهداف مهم اتحادیه اروپا محسوب می‌شود و در سال‌های اخیر با حمایت سیاست‌های پایدار و پیشرفت فناوری، ظرفیت نصب‌شده تولید انرژی بادی و خورشید در اروپا افزایش یافته است. به گزارش اندیشکده انرژی «اِمبر»، در سال ۲۰۲۵، تولید انرژی بادی و خورشیدی در اتحادیه اروپا ۳۰ درصد از کل تولید برق در این اتحادیه را تشکیل داده است.

با وجود آنکه این دستاورد ظاهراً «چشمگیر» توسط برخی به عنوان یک پیشرفت در روند گذار انرژی اروپا ستوده می‌شود، بهبود ترکیب تولید انرژی‌های مختلف در این قاره به معنای حل چالش‌های انرژی پیش روی اتحادیه اروپا نیست، چرا که اروپا هنوز به طور کامل یا تا حد زیادی به سوخت‌های فسیلی وارداتی وابسته است.

برای درک بهتر این موضوع لازم است که ابتدا دو معیار باعث سردرگمی را از هم تشخیص بدهیم: سهم انرژی تجدیدپذیر در تولید برق، معیاری برای پاک و یا عدم پاک بودن منبع انرژی‌های تجدیدپذیر است، در حالی که برای سنجش میزان مصرف نهایی برق باید نرخ برق رسانی را در نظر گرفت و این دو گرچه مکمل یکدیگر هستند اما نمی‌توانند جایگزین هم شوند.

اروپا اکنون دقیقاً در وضعیتی قرار دارد که با وجود سبزتر شدن پیوسته ترکیب منابع تولید انرژی در این قاره، ساختارهای انرژی در بخش مصرف نهایی همچنان چندان پیشرفتی نکرده و بخش‌های وسیع تقاضای بخش صنعت، گرمایش زمستانی و شبکه‌های حمل ونقل هنوز عمدتا بر نفت و گاز وارداتی تکیه دارند. در این میان، با افزایش تنش‌های ژئوپلیتیکی و نوسانات فزاینده در بازار جهانی انرژی و وابستگی اروپا به انرژی خارجی، این قاره را در چرخه‌ای از عدم قطعیت عرضه گرفتار کرده است.

اتحادیه اروپا با وجود تعیین اهداف بلندپروازانه برای تحقق گذار انرژی خود، به دلیل محدودیت‌ها، نتوانسته نقشه راه تحقق این اهداف را با سرعت لازم بپیماید. پیش از همه، ایجاد هماهنگی داخلی مدت‌هاست که به یک دردسر برای اروپا تبدیل شده است. کشورهای عضو اتحادیه اروپا از نظر دسترسی به منابع انرژی، ساختارهای صنعتی و اولویت‌های توسعه با یکدیگر تفاوت‌های زیادی دارند.این تفاوت‌ها و مواضع متضاد ناشی از آنها، در کنار عدم هماهنگی استانداردهای اجرایی باعث می شود اجرای یک برنامه یکپارچه انتقال انرژی در سراسر اتحادیه اروپا تقریبا غیرممکن شود و روند پیشرفت در سراسر منطقه را متوقف کند.

گذار اروپا به سوی استفاده از انرژی‌های سبز با یک چالش سیستماتیک در زمینه هزینه‌ها نیز مواجه است. هزینه بالای انرژی‌های تجدیدپذیر با قرار دادن این اتحادیه در یک موقعیت نامساعد، دامنه توزیع برق‌ پاک را محدود می‌کند. در عین حال، اتحادیه اروپا در سال‌های اخیر با رویکرد ضعیف خود نسبت به چین، یک مانع خودساخته در مسیر اجرای همکاری‌های سبز میان دو طرف ایجاد کرده است.

چین با از سر گذراندن سال‌ها رقابت شدید در بخش تولیدات سبز توانسته است بزرگ‌ترین، کامل‌ترین و مقرون به صرفه‌ترین اکوسیستم تولید سبز جهان را ایجاد کند اما در مواجهه با این چشم انداز جدید صنعتی، برخی سیاستمداران اروپایی با افزودن بر اقدامات تجاری حمایت‌گرایانه و دامن زدن به روایت لزوم «کاهش ریسک» در پی تضعیف عمدی همکاری‌های سبز اروپا با چین بوده‌اند.

همین جهت‌گیری‌های سیاسی از سوی برخی رهبران اتحادیه اروپا که با ادعای حفاظت از صنایع محلی و زنجیره‌های تأمین اروپا در پیش گرفته شده، مانع اصلی در مسیر گذار انرژی اروپاست. در شرایطی که اروپا نیاز دارد شبکه توزیع برق‌ به مصرف‌کنندگان نهایی را از نظر سرعت و هزینه بهینه‌سازی کند، هر گونه مانع تجاری تنها موجب تنگ‌تر شدن فضای همکاری بین‌المللی و افزایش هزینه کلی گذار انرژی می‌شود. گذار انرژی اروپا به منابع تأمین پایدار، کارآمد و مقرون به صرفه وابسته است و به همین دلیل استفاده از تولیدات باکیفیت صنایع سبز چین برای اروپا بسیار سودمند خواهد بود.

محافل صنعتی اروپا نیز بر همین باور هستند و به گزارش رسانه‌های فرانسوی، رؤسای شرکت‌های «برق فرانسه» و «انرژی توتال» اخیراً خواستار تقویت همکاری اروپا با چین به منظور تسریع روند گذار این قاره به سوی توزیع برق کم‌کربن شده‌اند.

در نهایت، رهبران اروپا هستند که باید در مورد آمادگی برای برقراری همکاری‌های صنایع سبز با چین و برداشتن گام‌های جسورانه‌تر و سریع‌تر برای تحقق گذار انرژی در این قاره تصمیم بگیرند.