افزایش قدرت هستهای راهبردی چین؛ تضمینی برای صلح منطقهای
روز دوشنبه، ششم ژوئیه، یک فروند زیردریایی هسته ای متعلق به نیروی دریایی ارتش آزادیبخش خلق چین، طی یک عملیات آزمایشی، یک موشک راهبردی مجهز به کلاهک شبیهسازیشده را به سمت آبهای آزاد اقیانوس آرام پرتاب کرد. این موشک با دقت کامل در نقطه از پیشتعیینشده فرود آمد و نقطهعطفی تازه در توانمندی هستهای چین به شمار میرود.
آخرین آزمایش مشابه در سال ۲۰۲۴ انجام شده بود، زمانی که چین با موفقیت یک موشک بالستیک قارهپیما را در آبهای آزاد اقیانوس آرام مورد آزمون قرار داد. اکنون و پس از دو سال، آزمایش پرتاب این موشک راهبردی نسلجدید از زیردریایی، طبق برنامه و با آرامش کامل پیش رفت که نشاندهنده ارتقای چشمگیر توان بازدارندگی همهجانبه «سهگانه هستهای» چین است. این اقدام نهتنها اراده و توانایی پکن را در دفاع قاطع از حاکمیت ملی، امنیت و تمامیت ارضی خود به نمایش میگذارد، بلکه تضمینی استوار برای صلح و ثبات در منطقه آسیا-پاسیفیک به شمار میرود.
این موشک جدید که برد آن از ۱۰ هزار کیلومتر فراتر میرود، پیشتر در جریان رژه نظامی سال ۲۰۲۵ رونمایی شده بود. آزمایش موفق اخیر، قابلیت اطمینان رزمی کامل این سامانه را بهطور جامع تأیید و توان بازدارندگی راهبردی عظیمی را به اثبات رساند.
توانمندی هستهای راهبردی، یکی از عرصههایی است که مفهوم «پیشگیری از جنگ از طریق بازدارندگی» را به بهترین شکل معنا میبخشد. چین تنها کشور در میان پنج قدرت هستهای جهان است که متعهد شده هرگز آغازگر استفاده از تسلیحات اتمی نباشد (سیاست عدم کاربرد پیشدستانه). هرچه توانایی «ضربه دوم» چین قویتر باشد، نقش بازدارندگی آن در برابر هرگونه تهدید هستهای پررنگتر خواهد شد. این امر، ابزاری بنیادین برای مقابله با راهبردهای بازدارندگی و باجخواهی هستهای برخی کشورها محسوب شده و عاملی حیاتی در جلوگیری از وقوع جنگ اتمی است.
همزمان با رشد شتابان منطقه آسیا-پاسیفیک در سالهای اخیر، جریانهای خطرناکی نیز در زیر سطح آن در حال شکلگیری است. در آن سوی تنگه تایوان، همافزایی نیروهای خارجی با عناصر تجزیهطلب، تنشهای منطقهای را تشدید کرده است. در دریای جنوبی چین، کشورهای غیرمنطقهای بهطور مرتب به عملیات شناسایی و گشتزنی پرداخته و بر اختلافات دریایی دامن میزنند. ایالات متحده نیز با ایجاد سازوکارهای امنیتی چندجانبه کوچک در آسیا-پاسیفیک، در پی احیای فضای جنگ سرد و ایجاد تفرقه است؛ ائتلافهایی نظیر «آکوس» که خطر اشاعه هستهای را افزایش دادهاند. همچنین، ژاپن سیاست «صرفاً دفاعی» خود را کنار گذاشته، نظامیگری نوینی در آن رو به افزایش است و توهمات خطرناکی درباره دستیابی به تسلیحات هستهای در این کشور شکل گرفته است.
در چنین شرایطی، چین با تقویت مداوم سامانه بازدارندگی راهبردی خود، از جمله «سهگانه هستهای»، به قدرتهای خارجی و متحدانشان پیام روشنی میدهد که تلاش برای وادار کردن پکن به عقبنشینی از طریق فشار حداکثری نظامی یا حملات پیشدستانه، بینتیجه خواهد بود. این امر، خطر بروز درگیریهای گسترده در تنگه تایوان، دریای چین شرقی و دریای چین جنوبی را بهطور اساسی کاهش میدهد.
تاریخ ثابت کرده است که در دوران فقر و ضعف چین، منطقه آسیا-پاسیفیک بیشتر درگیر مناقشات بوده است؛ در مقابل، هرچه چین قویتر و شکوفاتر شده، سهم بیشتری در صلح و رفاه منطقهای داشته است. این پرتاب آزمایشی موفق موشک راهبردی از زیردریایی، گواهی محکم بر عزم چین برای تحکیم خطوط قرمز امنیتی خود و گامبرداشتن استوار در مسیر توسعه مسالمتآمیز، در عین پیچیدگیهای محیط خارجی، است. این اقدام پیامی روشن به جهان میفرستد: چین هم اراده و هم توانایی حفظ منافع حیاتی خود را دارد و با اقداماتی شفاف، خویشتندار و مسئولانه، در پی کمک به ثبات راهبردی در آسیا-پاسیفیک و سراسر جهان است.
