پیروزی چین در رقابت فناوری

در حالی که آمریکا برای مهار ایران از توسعه پیش روی کشورمان، جنگی را فراروی ما گشوده است، کشور چین ، در حال ادامه این مسیر رقابت با غرب در حوزه فناوریست. از اجرای هنرهای رزمی توسط ربات‌های انسان‌نما گرفته تا هیاهوی جهانی پیرامون Seedance 2.0، یک مدل تولید ویدئوی مبتنی بر هوش مصنوعی، تازه‌ترین نوآوری‌های چین از آغاز سال اسب توجه جهان را به خود جلب کرده‌اند.

شی جین‌پینگ، رئیس‌ جمهوری خلق چین، تأکید کرده: «نوآوری یعنی توسعه؛ نوآوری یعنی آینده.» او از زمان به دست گرفتن رهبری چین، موج تازه تحولات فناوری و صنعتی را به‌خوبی درک کرده و چین را با عزم بیشتری به سوی راهبرد توسعه مبتنی بر نوآوری هدایت کرده است.

امروزه رشد نوآوری در چین نه‌تنها پایه‌های توسعه داخلی این کشور را تقویت می‌کند، بلکه فرصت‌های تازه‌ای نیز برای جهان ایجاد می‌کند. همزمان با برگزاری «دو نشست» سالانه در سال آغازین پانزدهمین برنامه پنج‌ساله (2030-2026)، نگاه‌ها به طرح تازه چین دوخته شده است؛ طرحی که نوید توسعه نوآورانه و آینده‌ای مشترک مبتنی بر همکاری برد-برد را می‌دهد.

یک راهبرد آینده‌نگر

در سال 2013 و در نخستین «اجلاس سیاسی دوگانه سالانه چین» پس از هجدهمین کنگره ملی حزب کمونیست این کشور، آقای شی بر ضرورت پیگیری مستمر مسیر نوآوری مستقل با ویژگی‌های چینی، تعمیق اصلاحات در نظام علمی و فناوری، گشودن افق‌های تازه برای نوآوری و توسعه ملی و همچنین حرکت چین از یک اقتصاد بزرگ به یک قدرت اقتصادی قوی تأکید کرد.

هر دو برنامه پنج‌ساله سیزدهم و چهاردهم توجه ویژه‌ای به نوآوری فناورانه داشتند. در پیشنهادهای تدوین برنامه پنج‌ساله پانزدهم نیز واژه‌های «فناوری» و «نوآوری» به ترتیب 46 و 61 بار به کار رفته‌اند.

شی جین‌پینگ گفته است: «نوآوری نیروی محرکه اصلی توسعه است.» او مجموعه‌ای از طرح‌ های کلان و ابتکارهای مهم را برای پیشبرد توسعه مبتنی بر نوآوری مطرح کرده است.

این راهبرد همچنین چشم‌اندازی آینده‌نگر برای صنعت ترسیم کرده است. چین به‌طور فعال در حال توسعه صنایع آینده، تقویت بخش‌های نوظهور و ارتقای صنایع سنتی است و به‌صورت پیوسته ظرفیت نوآوری را به رشد اقتصادی تبدیل می‌کند.

جامعه بین‌المللی نیز توجه زیادی به رشد مبتنی بر نوآوری چین نشان داده است. در جریان سفرهای اخیر به چین، برخی رهبران خارجی با جلوه‌هایی از تولید هوشمند این کشور روبه‌رو شدند: لی جائه میونگ، رئیس‌جمهور کره جنوبی، با یک ربات چینی دست داد؛ یاماندو اورسی، رئیس‌جمهور اروگوئه، سوار قطار پرسرعت چینی شد؛ و فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، سامانه کمک‌راننده‌ای را که با همکاری شرکت‌ های چینی و آلمانی توسعه یافته بود، آزمایش کرد.

گزارش شاخص نوآوری جهانی سازمان جهانی مالکیت معنوی (WIPO) در سال 2025 نیز نشان می‌دهد که چین برای نخستین بار در میان 10 کشور برتر جهان در این شاخص قرار گرفته است.

تلاش متمرکز

شی جین‌پینگ در بازدید از یک پارک ملی نوآوری فناوری اطلاعات در پکن در فوریه 2026 تأکید کرد که باید توان و منابع کشور بر پروژه‌های بزرگ متمرکز شود و همه ظرفیت‌های باکیفیت برای دستیابی به دستاوردهای مهم بسیج شوند.

بسیاری از تحلیلگران معتقدند پیشرفت نوآوری در چین تا حد زیادی از توانایی این کشور در سازماندهی و بسیج منابع بهره می‌برد.

یک اقدام مشترک

شی جین‌پینگ در بیست‌وهشتمین نشست رهبران اقتصادی سازمان همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (APEC) در نوامبر 2021 گفت: «نوآوری نیروی محرکه مهمی است که توسعه جهان را به پیش می‌برد.» او بر نقش محوری نوآوری در پیشرفت جهانی تأکید کرد.

همان‌طور که شی اشاره کرده است، با ادامه دور تازه‌ای از انقلاب علمی و فناوری و دگرگونی صنعتی، بشر بیش از هر زمان دیگری به همکاری بین‌المللی، گشایش و اشتراک‌گذاری برای حل چالش‌های مشترک توسعه نیاز دارد.