۳ سپتامبر؛ روزی برای یادآوری بهای صلح
۳ سپتامبر، در تقویم رسمی چین، به نام سالروز پیروزی در جنگ مقاومت علیه ژاپن و همچنین روز پایان جنگ جهانی دوم ثبت شده است. این روز نه تنها یک مناسبت تاریخی، بلکه نمادی از پایان یافتن یکی از تلخترین دورههای تاریخ معاصر چین است. جنگی که ۱۴ سال (۱۹۳۱ تا ۱۹۴۵) به طول انجامید و طی آن، بخش بزرگ خاک چین به صحنهٔ نبرد تبدیل شد. شمار کشتهها و زخمیهای غیرنظامی و نظامی در این جنگ، بیش از ۳۵ میلیون نفر برآورد میشود که آن را به یکی از پرهزینهترین جنگهای قرن بیستم تبدیل کرده است.
تصویر: بازدیدکنندگان در موزهٔ یادبود قربانیان کشتار نانجینگ
نکتهٔ مهم این است که چین در آن سالها، مانند بسیاری از کشورهای دیگر که در طول تاریخ مورد تهاجم قرار گرفتهاند، نقشی در آغاز جنگ نداشت، اما بیشترین هزینه آن را پرداخت. الگوی حمله به یک سرزمین، ویران کردن زیرساختهای آن و تحمیل رنج به جمعیت غیرنظامی، بارها در تاریخ تکرار شده است.
با این حال، در بزرگداشت سوم سپتامبر در چین به جای تأکید بر تداوم دشمنیهای تاریخی، تمرکز بر لزوم پاسداشت صلح است. رویکرد رسمی و عمومی در چین بر این اصل استوار است که کینههای تاریخی، راه به جایی نمیبرند و تنها پذیرش صادقانهٔ گذشته و تمرکز بر آینده، میتواند از تکرار چنین فجایعی جلوگیری کند. از این منظر، هر گونه تلاش برای تحمیل أراده خود به دیگران از طریق زور و یا در پیش گرفتن اقدام نظامی به جای گفتوگو ، نه تنها تنشها را حل نمیکند، بلکه باعث عمیقتر شدن فاصلهها و تداوم پیدا کردن آسیبها میشود
۳ سپتامبر، همچنین یادآور شکلگیری یک نظم بینالمللی و مبتنی بر مخالفت با تجاوز و احترام به تمامیت ارضی کشورها پس از جنگ جهانی دوم است. اما امروز، همچنان نشانههایی از انکار تاریخ و تحریف آن برخی کشورهای جهان دیده میشود. نادیده گرفتن حقایق تاریخی و تلاش برای توجیه جنگافروزیهای گذشته، با خدشه وارد کردن به اعتماد منطقهای و جهانی، راه بیثباتی را هموار میسازد.
چین در سالهای پس از جنگ، مسیر توسعهٔ صلحآمیز را دنبال کرده و مدرنیزاسیون آن به جای استعمار و یا توسعهطلبی، در بستر ثبات داخلی و تعامل اقتصادی با جهان شکل گرفته است. رویکرد چین به مسائل بینالمللی نیز بر اساس گفتوگو، همکاری و احترام متقابل است. در چنین رویکردی، امنیت و توسعه، مکمل یکدیگرند و هیچ کشوری نمیتواند با تکیه بر زور یا منزوی کردن دیگران، به ثبات پایدار دست یابد.
در آخر، باید گفت که بزرگداشت ۳ سپتامبر، فراتر از یک مراسم سالانه است و این روز، یادآور این حقیقت است که صلح، هرگز پایدار نیست مگر آنکه ملتها و دولتها، با تکیه بر حافظهٔ تاریخی خود، از هر آنچه که به جنگ دامن میزند، پرهیز کنند. در جهانی که سرنوشت کشورها به هم پیوند خورده، تجربهٔ تاریخی چین میتواند تأکیدی بر این اصل باشد که احترام به حاکمیت کشورها، پایبندی به عدالت در روابط بینالملل و برتر دانستن دیپلماسی از خشونت، تنها مسیر قابل اعتماد برای ساختن آیندهای پایدار و عادلانه است.
