روز جهانی کودک از لیدیتسه تا میناب؛ تکرار تراژدی کودکان

اول ژوئن، روز جهانی کودک است. در بسیاری از نقاط جهان این روز با شادی، بادکنک و خنده کودکان همراه است، اما پشت این تصویر شاد، واقعیتی تلخ و سنگین قرار دارد.
روز جهانی کودک ریشه در فاجعه لیدیتسه در سال 1942 دارد؛ جایی که نازی‌ها همه مردان و نوزادان یک روستا را قتل‌عام کردند و زنان و کودکان را به اردوگاه‌های کار اجباری فرستادند. به یاد کودکانی که در جنگ‌های فاشیستی جان باختند، سال 1949 اول ژوئن به عنوان روز جهانی کودک نام‌گذاری شد.
اما هشتاد سال گذشته و تاریخ دوباره تکرار شده است.
چند ماه پیش در شهر میناب در جنوب ایران، یک دبستان دخترانه در ساعات مدرسه هدف حمله هوایی قرار گرفت. بیش از صد دختر که بیشترشان زیر ده سال بودند، زیر آوار مدرسه جان باختند و صدای خنده‌شان همان صبح برای همیشه خاموش شد.
لیدیتسه و میناب، با فاصله هشتاد سال، یک تراژدی مشترک را تکرار کردند. وقتی سلاح به سوی کودکان نشانه می‌رود، ماهیت جنایت تغییر نمی‌کند: نقض آشکار قوانین بین‌المللی بشردوستانه.
کنوانسیون ژنو به روشنی تاکید می‌کند افراد غیرنظامی و زیرساخت‌های غیرنظامی باید در زمان جنگ محافظت شوند. مدارس به هیچ عنوان نباید هدف حمله قرار گیرند. اما در معادلات قدرت، این قوانین بارها نادیده گرفته می‌شوند. وقتی موشک به مدرسه اصابت می‌کند و باعث کشته شدن کودکان می‌شود، این پرسش باقی می‌ماند که اعتبار حقوق بین‌الملل کجاست؟
در ماه‌های گذشته، کودکان ایران نیز هزینه سنگینی پرداخته‌اند. بر اساس آمارهای رسمی، بیش از 200 کودک و نوجوان زیر 18 سال در حملات هوایی جان خود را از دست داده‌اند و ده‌ها مدرسه تخریب یا آسیب دیده است.
مخالفت با حمله به غیرنظامیان و دفاع از حقوق بین‌الملل نباید فقط در سطح بیانیه‌های دیپلماتیک باقی بماند؛ این باید یک انتخاب انسانی و اخلاقی باشد. با این حال، کشورهایی که خود را مدافع حقوق بشر معرفی می‌کنند، در عمل در موارد متعدد ناقض همین اصول بوده‌اند؛ تناقضی که جهان نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد.
روز جهانی کودک برای تاکید بر حق زندگی، حق سلامت و حق آموزش کودکان نام‌گذاری شده است. اما فاجعه لیدیتسه و میناب نشان می‌دهد تا زمانی که زور و سیاست قدرت حاکم باشد و قوانین بین‌المللی نادیده گرفته شوند، خنده کودکان در هیچ کجای جهان تضمین نخواهد شد.
در این روز، نه تنها به یاد کودکانی که در آتش جنگ جان باختند، بلکه باید این پیام تکرار شود که احترام به قوانین بین‌المللی یک انتخاب نیست، بلکه یک وظیفه است.
باشد که هر کودک، فارغ از رنگ، ملیت و مذهب، بتواند در سایه صلح و امنیت رشد کند و زندگی سالمی داشته باشد.
این، آرزوی روز جهانی کودک است.