ناتو بر سر دوراهی
د ۴
ناتو بر سر دوراهی
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، اخیراً در یک مصاحبه اعلام کرد که «بهطور جدی» در حال بررسی خروج ایالات متحده از سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) است. او این اتحاد را «ببر کاغذی» توصیف کرد و گفت که عضویت آمریکا اکنون «نیازمند بازنگری اساسی» است.
این اظهارات که پس از خودداری متحدان اروپایی از همراهی با اقدامات نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران مطرح شد، نشان میدهد واشنگتن دیگر اروپا را شریک نظامی قابل اعتمادی نمیداند. اتحادیه فراآتلانتیک که نزدیک به هشت دهه ستون امنیت غرب بوده، اکنون با یک بحران جدی روبهرو است.
با این حال، این پرسش مطرح است که آیا ناتو واقعاً در آستانه فروپاشی قرار دارد یا این وضعیت صرفاً مرحلهای دیگر از رویکرد چانهزنی و فشار است؟ همچنین، جهانی بدون ناتوی تحت رهبری آمریکا چه پیامدهایی برای اروپا، چین و سایر کشورها خواهد داشت؟
مواضع تند ترامپ موضوع تازهای نیست. او از زمان نخستین دوره ریاستجمهوری خود بارها کشورهای اروپایی را به استفاده رایگان از توان نظامی آمریکا متهم کرده است. با این حال، شکاف کنونی عمیقتر از اختلافات گذشته به نظر میرسد.
بر اساس گزارشها، آمریکا از متحدان اروپایی خواسته بود برای بازگشایی تنگه هرمز و حمایت گستردهتر از عملیات نظامی علیه ایران، نیروهای دریایی خود را اعزام کنند. اما کشورهایی مانند بریتانیا، فرانسه، آلمان، ایتالیا و اسپانیا این درخواست را رد کردند و برخی حتی حریم هوایی خود را به روی پروازهای مرتبط با ارتش آمریکا بستند. در پی این اقدام، نارضایتی کاخ سفید افزایش یافت و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، ناتو را «خیابان یکطرفه» خواند و از احتمال بازنگری در عضویت آمریکا سخن گفت.
برخی تحلیلگران بر این باورند که تهدیدهای ترامپ بیشتر یک ابزار فشار است تا یک سیاست قطعی؛ تلاشی برای وادار کردن اروپا به پذیرش سهم بیشتر در هزینهها و تعهدات نظامی، در حالی که همچنان با اهداف راهبردی آمریکا، بهویژه در قبال اوکراین، همسو باقی بماند.
در مقابل، اروپا نیز در واکنش به این وضعیت تحرکاتی را آغاز کرده است. طرح «آمادگی 2030» اتحادیه اروپا با هدف تأمین 800 میلیارد یورو تا پایان دهه مطرح شده است. فرانسه و بریتانیا نیز در حال پیشبرد گفتوگوها برای ایجاد یک نیروی نظامی مشترک اروپایی هستند. برخی تحلیلگران این روند را نشانهای از حرکت اروپا به سمت استقلال دفاعی میدانند.
