صنایع آینده چین؛ پیوند نوآوری‌های فناورانه با تولید صنعتی
از خودروهای هوشمند متصل و مبتنی بر انرژی‌های نو و تولید زیستی گرفته تا اندازه‌گیری دقیق کوانتومی، چین با هدایت مجموعه‌ای از طرح‌های تفصیلی پنج‌ساله، در حال تحقق اهداف بلندپروازانه صنعتی خود است.
این کشور در دوره پانزدهمین برنامه پنج‌ساله (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰) قصد دارد توسعه صنایع نوظهور راهبردی را سرعت ببخشد و هم‌زمان، صنایع آینده را به‌عنوان محرک‌های جدید رشد پرورش دهد.
این طرح‌های بخشی، در کنار دستورالعمل‌های ملی درباره نیروهای مولد باکیفیت جدید که در ماه اکتبر منتشر شد، چارچوبی دقیق برای حرکت صنایع چین به سمت بخش‌های بالاتر زنجیره ارزش فراهم می‌کنند.
این طرح‌ها صرفاً به معرفی فناوری‌های امیدوارکننده بسنده نمی‌کنند، بلکه مشخص می‌سازند که نوآوری‌ها چگونه به تولید تبدیل شوند و محصولات جدید در چه حوزه‌هایی کاربرد پیدا کنند. این رویکرد برای مرحله بعدی توسعه کیفی چین اهمیت زیادی دارد.
هدایت مسیرهای پیشرو
این طرح‌های تخصصی بخشی، نوآوری‌های علمی و فناوری را در کانون توجه قرار داده‌اند و نوسازی پیشرفته صنعتی را به‌عنوان اصل راهنمای خود دنبال می‌کنند.
طرح پنج‌ساله توسعه تولید اطلاعات الکترونیکی که در ماه سپتامبر منتشر شد، نمونه روشنی از این رویکرد است. این طرح بر توسعه فناوری‌های پیشرفته اندازه‌گیری الکترونیکی، از جمله اندازه‌گیری دقیق پهنای باند بالا، تراهرتز و کوانتومی تأکید دارد.
شرکت «سی‌یر تکنالاجیز» در واکنش به این اولویت‌گذاری، فعالیت‌های تحقیقاتی خود را تقویت کرده و نسل جدیدی از محصولات اندازه‌گیری الکترونیکی را به بازار عرضه کرده است که به گفته این شرکت، عملکرد آنها با استانداردهای پیشرفته بین‌المللی مطابقت دارد. محصولات این شرکت اکنون در چندین صنعت نوظهور راهبردی، از جمله هوافضا، ارتباطات ماهواره‌ای و هوش مصنوعی، مورد استفاده قرار می‌گیرند.
اولویت‌های مشابهی با رویکردهای صنعتی متفاوت در سایر طرح‌ها نیز دیده می‌شود. طرح صنعت داروسازی، نوآوری را در هشت وظیفه اصلی در اولویت قرار داده و فناوری‌های پیشرو را برای تحقیقات پایه، انتقال فناوری و توسعه صنعتی شناسایی کرده است.
طرح توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر بر تحقیقات در زمینه فناوری‌های پیشرو، اصیل و تحول‌آفرین و همچنین پیشرفت تجهیزات تأکید دارد. در همین حال، طرح صنعت سبز و کم‌کربن بر توسعه فناوری‌های کلیدی مرتبط با هیدروژن پاک و کم‌کربن و تسریع توسعه و کاربرد مواد زیستی با عملکرد بالا و تجزیه‌پذیر متمرکز است.
دنگ جونگ‌هان، عضو آکادمی مهندسی چین، گفت این اقدامات آینده‌نگر می‌تواند زمینه‌ساز پیشرفت در فناوری‌های پیشرو شود؛ فناوری‌هایی که برای ارتقای کلی صنایع، حرکت شرکت‌های چینی به سطوح میانی و بالایی زنجیره ارزش جهانی و تقویت رقابت‌پذیری بین‌المللی آنها ضروری هستند.
ایجاد پل میان نوآوری و صنعتی‌سازی
انتخاب حوزه‌های امیدوارکننده تنها نخستین گام است. پروژه‌های فناوری پیشرفته معمولاً به دوره‌های طولانی سرمایه‌گذاری نیاز دارند، در حالی که بسیاری از گروه‌های تحقیقاتی از امکانات لازم برای آزمایش محصولات و دسترسی به مشتریان اولیه برخوردار نیستند. از این رو، این برنامه‌ها تلاش می‌کنند شرکت‌ها را در مرکز فرایند نوآوری قرار دهند و فعالیت‌های تحقیقاتی را به نیازهای صنعتی پیوند بزنند.
شرکت‌های چینی برای چندین سال متوالی بیش از ۷۵ درصد از کل هزینه‌های تحقیق و توسعه کشور را به خود اختصاص داده‌اند و به ستون اصلی نوآوری‌های علمی و فناوری تبدیل شده‌اند.
ابزارهای سیاست‌گذاری چین به ایجاد امکانات مشترک محدود نمی‌شود. شرکت‌ها تشویق می‌شوند هدایت پروژه‌های ملی علم و فناوری را بر عهده بگیرند و کنسرسیوم‌های نوآوری میان‌بخشی نیز می‌توانند تولیدکنندگان، تأمین‌کنندگان و پژوهشگران را گرد هم آورند. هم‌زمان، دانشگاه‌ها و مؤسسات تحقیقاتی تشویق می‌شوند نتایج پژوهش‌های خود را بر اساس الگوی «ابتدا استفاده کن، سپس پرداخت کن» در اختیار شرکت‌های کوچک و متوسط قرار دهند.
سیاست‌های مرتبط با نیروی انسانی و تأمین مالی نیز این نظام حمایتی را تکمیل می‌کنند. این سیاست‌ها بر تقویت ارتباط میان صنعت و آموزش تأکید دارند و خواستار سرمایه‌گذاری بلندمدت و صبورانه‌تر، به‌ویژه در مراحل اولیه فعالیت شرکت‌های کوچک و در حوزه فناوری‌های پیشرفته هستند.
ایجاد فرصت‌های جدید
ترکیب صنایع نوظهور با نوسازی صنایع موجود، یکی از عوامل کلیدی توسعه نیروهای مولد باکیفیت جدید به شمار می‌رود. بخش‌های پیشرو می‌توانند محرک‌های تازه‌ای برای رشد ایجاد کنند، در حالی که پایگاه صنعتی گسترده‌تر چین، قطعات، تخصص مهندسی و بازار موردنیاز برای تولید و عرضه محصولات جدید
را فراهم می‌کند.
این برنامه‌ها همچنین فرصت‌هایی برای همکاری شرکای بین‌المللی ایجاد می‌کنند. دستورالعمل‌های منتشرشده در ماه اکتبر، خواستار ایجاد شبکه‌ای جهانی برای همکاری‌های نوآورانه، از جمله پارک‌های علمی مشترک، آزمایشگاه‌های مشترک در چارچوب ابتکار کمربند و جاده و مراکز بین‌المللی برای کاربردی‌سازی فناوری‌های پیشرفته شده‌اند.
این دستورالعمل‌ها همچنین مؤسسات سرمایه‌گذاری خطرپذیر خارجی و سازمان‌های بین‌المللی تدوین استانداردها را به فعالیت و توسعه در چین تشویق می‌کنند و بر ضرورت تسهیل جریان‌های داده فرامرزی به شکلی کارآمد، آسان و ایمن تأکید دارند. در حال حاضر، بسیاری از شرکت‌های خارجی نیز در تلاش‌اند جایگاه خود را برای بهره‌مندی از فرصت‌هایی که صنایع نوظهور و آینده‌دار چین ایجاد می‌کنند، تثبیت کنند.
