کانتون فیر؛ از ویترین صادرات چین تا زیرساخت ارتباط تجاری
در اقتصادی که مرزهای تجاری بیش از گذشته تحت تاثیر تنش‌های سیاسی، تغییر سیاست‌های اقتصادی و بازآرایی زنجیره‌های تامین قرار گرفته‌اند، حفظ یک رویداد تجاری در مقیاس جهانی برای هفت دهه، فقط یک رکورد تاریخی نیست. کانتون فیر در چنین شرایطی بیش از آنکه یک نمایشگاه برای معرفی کالا باشد، به بستری برای حفظ ارتباط میان اقتصادها تبدیل شده است. بستری که اهمیت آن را باید در توانایی‌اش برای سازگار شدن با تغییرات تجارت جهانی جست‌وجو کرد.
مسیر تحول کانتون فیر نشان می‌دهد که این نمایشگاه همزمان با تغییر ساختار تولید چین، کارکرد خود را نیز تغییر داده است. در دوره‌های نخست، کالاهای کشاورزی، صنایع سبک، منسوجات و محصولات سنتی سهم قابل توجهی در نمایشگاه داشتند. اما در سال ۱۹۹۹ محصولات مکانیکی و الکتریکی به بزرگ‌ترین گروه کالایی تبدیل شدند و امروز محصولاتی مانند تجهیزات هوشمند، سامانه‌های ذخیره انرژی، کالاهای مجهز به هوش مصنوعی و فناوری‌های سبز بخش مهمی از ویترین آن را تشکیل می‌دهند. بنابراین، کانتون فیر را می‌توان یکی از مکان‌هایی دانست که تغییر ترکیب تولید چین و حرکت آن به سمت صنایع با فناوری بالاتر، در آن قابل مشاهده است.
آمار دوره صد و چهلم نیز همین تغییر را تایید می‌کند. بیش از ۳۲ هزار شرکت در نمایشگاه حضور دارند و بیش از ۱۱ هزار شرکت از میان غرفه‌داران، در گروه شرکت‌های باکیفیت و پیشرو قرار گرفته‌اند. همچنین حدود ۶۴ درصد غرفه‌داران از فناوری‌هایی مانند اینترنت صنعتی و هوش مصنوعی استفاده می‌کنند و محصولات جدید و سبز به ترتیب ۲۳.۲ و ۲۶ درصد اقلام نمایشی را تشکیل می‌دهند. این ارقام فقط درباره اندازه نمایشگاه نیستند. آنها نشان می‌دهند بخش قابل توجهی از عرضه‌کنندگان حاضر، خود را برای بازاری آماده می‌کنند که در آن فناوری و الزامات زیست‌محیطی به بخشی از رقابت صادراتی تبدیل شده است.
ورود هوش مصنوعی به خود ساختار نمایشگاه نیز از همین منظر قابل بررسی است. ۲۲ سناریوی کاربردی هوشمند و ۱۶ کاربرد ویژه هوش مصنوعی قرار است در این دوره مورد استفاده قرار گیرد. در نتیجه، فناوری تنها موضوعی برای نمایش در غرفه‌ها نیست و به ابزار مدیریت و تسهیل ارتباط تجاری نیز تبدیل شده است. این تغییر می‌تواند برای خریداران خارجی اهمیت عملی داشته باشد. زیرا هرچه فرایند پیدا کردن محصول، دریافت اطلاعات و ارتباط با عرضه‌کننده سریع‌تر و دقیق‌تر شود، بخشی از هزینه زمانی و اطلاعاتی تجارت کاهش پیدا می‌کند.
این مسئله در رابطه تجاری ایران و چین اهمیت مشخصی دارد. یکی از چالش‌های تجارت میان دو کشور، فقط فاصله جغرافیایی نیست. شناخت تامین‌کننده، بررسی کیفیت و مشخصات محصول، مقایسه گزینه‌ها و دسترسی به اطلاعات بازار نیز بخشی از هزینه مبادله است. حضور در کانتون فیر می‌تواند این فرایند را کوتاه‌تر کند، زیرا فعال اقتصادی ایرانی در یک فضای متمرکز با طیف گسترده‌ای از تولیدکنندگان و محصولات روبه‌رو می‌شود.
اما ظرفیت کانتون فیر برای ایران به واردات از چین محدود نمی‌شود. تغییراتی که در سبد محصولات نمایشگاه دیده می‌شود، برای صادرکنندگان ایرانی نیز قابل توجه است. شناخت تقاضای بازار چین، استانداردهای مورد توجه خریداران و حوزه‌هایی که شرکت‌های چینی در آنها در حال توسعه هستند، می‌تواند اطلاعاتی برای بررسی فرصت‌های صادراتی ایران فراهم کند. به بیان دیگر، نمایشگاه زمانی برای ایران ارزش بیشتری پیدا می‌کند که از یک محل خرید به محلی برای شناخت بازار و طراحی همکاری تبدیل شود.
از سوی دیگر، حضور بیش از ۲۱۰ هزار خریدار خارجی که پیش‌ثبت‌نام کرده‌اند، نشان می‌دهد کانتون فیر همچنان یک نقطه متمرکز برای ملاقات عرضه و تقاضای بین‌المللی است. در شرایطی که افزایش موانع تجاری و تغییر مسیر زنجیره‌های تامین، ارتباط مستقیم میان شرکت‌ها را پیچیده‌تر کرده، حفظ چنین نقطه‌ای از تماس اقتصادی می‌تواند اهمیت عملی داشته باشد. نه به این معنا که نمایشگاه قادر به حل اختلافات تجاری است، بلکه از این جهت که ارتباط میان فعالان بازار را قطع نمی‌کند.
در این چارچوب، هفتاد سالگی کانتون فیر را می‌توان با یک معیار متفاوت سنجید. این نمایشگاه تا چه اندازه توانسته همراه با تغییر کالای صادراتی، فناوری و شیوه تجارت تغییر کند؟ از صنایع سبک تا تجهیزات هوشمند، از غرفه فیزیکی تا کاربردهای هوش مصنوعی و از معرفی محصول تا ارائه خدمات، پاسخ این رویداد به تحولات تجارت جهانی بیش از آنکه در شعارها دیده شود، در ساختار خود نمایشگاه قابل مشاهده است. برای ایران نیز همین تحول، کانتون فیر را از یک محل نمایش کالا به ابزاری برای شناخت دقیق‌تر ظرفیت‌های اقتصادی و فناورانه چین تبدیل می‌کند.
نویسنده: امیرعباس شاهوردی
