برنده نوبل فیزیک: چین ظرفیتی بالای برای توسعه فناوری گرافن دارد

کنستانتین نووسلوف، برنده جایزه نوبل فیزیک در سال ۲۰۱۰، با استفاده از یک نوار چسب موفق شد لایه‌های گرافن را از یکدیگر جدا کند؛ ماده‌ای که بعدها جهان را دگرگون کرد. او اگرچه در ۳۶ سالگی جایزه نوبل را دریافت کرد، اما به شوخی می‌گوید دقیقاً به یاد نمی‌آورد مدال خود را کجا نگه داشته است.

نووسلوف بیش از یک دهه با چین همکاری کرده، دو بار «جایزه دوستی دولت چین» را دریافت کرده و از علاقه‌مندان جدی نقاشی سنتی چینی با مرکب است. او اخیراً در گفت‌وگویی با رادیو و تلویزیون مرکزی چین (CMG) شرکت کرد.

در ادامه، مهم‌ترین بخش‌های این گفت‌وگو آمده است.

نووسلوف در بحث درباره صنعتی‌سازی گرافن گفت که فناوری گرافن در حال تجربه دومین انقلاب خود است و کاربردهای آن در حوزه‌هایی مانند اپتوالکترونیک، مخابرات و زیست‌پزشکی به‌طور فزاینده‌ای در حال گسترش است.

او چین را پیشتاز جهان در صنعتی‌سازی گرافن می‌داند و گفت این کشور بیش از ۷۰ درصد حق‌اختراع‌های گرافن جهان را در اختیار دارد و زنجیره صنعتی کاملی از تأمین مواد اولیه تا کاربردهای نهایی ایجاد کرده است.

به گفته نووسلوف، چین یک قدرت بزرگ با توانمندی‌های فناورانه چشمگیر است و هم ظرفیت تأمین مواد اولیه و هم نیروی انسانی متخصص و بااستعداد فراوانی دارد. فناوری گرافن در چین نیز به دلیل برخورداری این کشور از یک زنجیره تأمین کامل و پیوسته، آسان‌تر توسعه می‌یابد. مواد جدید تنها بخشی از یک راهکار هستند و باید در زنجیره تأمین ادغام شوند؛ کاری که چین با موفقیت انجام داده است.

برنده نوبل فیزیک گفت: «توسعه گرافن در چین آسان‌تر از بسیاری از کشورهای دیگر است.» نووسلوف همچنین از تأکید ویژه بر نوآوری‌های علمی و فناورانه در «پانزدهمین برنامه پنج‌ساله» چین تمجید کرد و گفت از مشاهده عینی چگونگی تبدیل این سیاست‌ها به دستاوردهای ملموس فناورانه خرسند است.

نووسلوف هنگام صحبت درباره همکاری خود با پژوهشگران جوان چینی، از آن‌ها بسیار تمجید کرد. او گفت دوستان خوب زیادی در چین دارد که بسیاری از آن‌ها شاگردان سابقش بوده‌اند و افرادی بسیار سخت‌کوش، صادق و متمرکز هستند.

این دانشمند آزمایشگاه‌ها در چین را واقعاً تحسین‌برانگیز توصیف کرد و گفت مشتاق است ببیند آن‌ها چگونه این ویژگی‌ها را به شاگردان خود منتقل می‌کنند. نووسلوف بیش از یک دهه است که به‌طور عمیق در پژوهش‌های مرتبط با گرافن در چین مشارکت دارد.

وی آزمایشگاه‌های مشترکی را با چندین دانشگاه چینی راه‌اندازی کرده و در تربیت گروهی از پژوهشگران جوان و برجسته چینی نقش داشته است. در قدردانی از این خدمات، او در سال‌های ۲۰۲۰ و ۲۰۲۱ «جایزه دوستی دولت چین» را دریافت کرد و در سال ۲۰۲۳ نیز به عنوان عضو خارجی «آکادمی علوم چین» انتخاب شد.

نووسلوف در جریان این مصاحبه، راز کوچکی را نیز فاش کرد. زمانی که شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهوری خلق چین، در اکتبر ۲۰۱۵ به بریتانیا سفر کرد، نووسلوف او را در بازدید از «مؤسسه ملی گرافن» دانشگاه منچستر همراهی کرد و یکی از نقاشی‌های خود را به او هدیه داد.

وقتی از او پرسیده شد کدام اثر را اهدا کرده است، با لبخند گفت: «این رازی میان رئیس‌جمهور شی و من است. استادم، آقای جِنگ، آن نقاشی را تأیید کرده بود. آن خاطره تنها به رئیس‌جمهور شی و من تعلق دارد.»

این دانشمند فیزیک به نقاشی سنتی چینی با مرکب علاقه زیادی دارد؛ هنری که یادگیری آن را در شهر شیامن آغاز کرد و استادش نیز نام چینی «که سی شیانگ شه» را برای او انتخاب کرد. نووسلوف گاهی برای نقاشی‌های خود از مرکب بر پایه گرافن استفاده می‌کند، زیرا این مرکب سایه‌ای خاکستری ایجاد می‌کند که شباهت زیادی به بافت فلز دارد.

نووسلوف در پایان مصاحبه این جمله را به یادگار نوشت: «به علم و فناوری ایمان داشته باشید.» همان‌طور که در بخش پایانی برنامه اشاره شد، یک نوار چسب ساده جرقه انقلابی در حوزه مواد را زد و در عین حال، علاقه‌ای مشترک پلی میان دنیای علم و هنر ایجاد کرد. از گرافن تا مواد آینده و از هوش مصنوعی تا نوآوری‌های فناورانه، چین نقشی محوری در «انقلاب صنعتی چهارم» ایفا می‌کند.