پاسخ چین به جهان در حال تغییر؛ شی جینپینگ پیشگام اصلاح حکمرانی جهانی
جهان امروز در حال ورود به دورهای تازه از آشفتگی و تحولات است. درگیریهای ژئوپلیتیکی همچنان ادامه دارد و خطرات و چالشهایی مانند تغییرات اقلیمی و حکمرانی هوش مصنوعی یکی پس از دیگری در حال ظهور هستند. همزمان، روند چندقطبی شدن جهان و جهانی شدن اقتصادی برگشتناپذیر است، همکاری و ارتباطات منطقهای در حال تعمیق است، فناوریهای دیجیتال بهسرعت در حال تحول و بهروزرسانی هستند و الگوی توسعه نیز با دور جدیدی از تنظیمات روبهرو شده است.
در ۱ سپتامبر ۲۰۲۵، شی جینپینگ، رئیسجمهوری خلق چین، در حالی که ریاست نشست «سازمان همکاری شانگهای+» در تیانجین را بر عهده داشت، رسماً ابتکار حکمرانی جهانی را به جهان پیشنهاد کرد. در طول یک سال گذشته، مفهوم و محتوای این ابتکار بهتدریج غنیتر شده، مسیرهای عملی اجرای آن گسترش یافته و حمایت گسترده و واکنشهای مثبتی از سوی جامعه بینالمللی دریافت کرده است. اجماع میان طرفهای مختلف نیز همچنان در حال افزایش است. چین در مسیر ایجاد نظام حکمرانی جهانی عادلانهتر و منصفانهتر و ساخت جامعه بشری با سرنوشت مشترک، همراه با کشورهای جهان به پیش میرود.
«مایلم ابتکار حکمرانی جهانی را پیشنهاد کنم و با همه کشورها برای ایجاد نظامی عادلانهتر و منصفانهتر در حکمرانی جهانی همکاری کنم و بهطور مشترک به سوی ساخت جامعهای بشری با سرنوشت مشترک حرکت کنیم.» یک سال پیش، شی جینپینگ با این سخنان، راهحل چین را برای یک پرسش مهم تاریخی با جهان در میان گذاشت: «چه نوع نظام حکمرانی جهانی باید ایجاد کنیم و چگونه باید حکمرانی جهانی را اصلاح و بهبود بخشیم؟»
از نگاه محافل سیاسی و دانشگاهی در بسیاری از کشورها، ابتکار حکمرانی جهانی در زمان مناسبی مطرح شده و بهطور دقیق به مسائل کلیدی پیش روی توسعه جهان امروز و خواست فوری مردم سراسر جهان برای صلح، توسعه، همکاری و عدالت پاسخ میدهد.
استفن ندگوا، مدیر اجرایی اندیشکده کنیایی «گفتوگوی جنوب-جنوب»، در گفتوگو با خبرگزاری شینهوا گفت: «اوضاع بینالمللی اخیر و خطرات و چالشهای مختلفی که پدیدار شدهاند، بهخوبی خرد سیاسی و نگاه راهبردی شی جینپینگ در ارائه ابتکار حکمرانی جهانی را نشان میدهند.» او افزود که این ابتکار صرفاً برای مقابله با یک بحران مشخص طراحی نشده، بلکه مستقیماً به تضاد ساختاری میان تحولات عمیق در چشمانداز بینالمللی و اصلاحات نسبتاً کند نظام حکمرانی جهانی میپردازد.
ابتکار حکمرانی جهانی پنج مفهوم اصلی را بهروشنی مطرح میکند: «پایبندی به برابری حاکمیتی، رعایت حاکمیت قانون بینالمللی، عمل به چندجانبهگرایی، حمایت از مردممحوری و تأکید بر رویکردهای عملمحور».
تیمور کوواتوف، مدیرکل خبرگزاری «تودی قزاقستان»، در واکنش به این ابتکار گفت: «ابتکار حکمرانی جهانی منطق هژمونیک و تفکر حاصلجمع صفر را کنار میگذارد، به مسیرهای توسعهای که هر کشور بهطور مستقل انتخاب میکند احترام میگذارد و خواست کشورهای در حال توسعه برای انصاف، عدالت و فرصتهای توسعه مشترک را بیان میکند. این ابتکار با روند زمانه هماهنگ است و بهتدریج از محبوبیت بیشتری برخوردار میشود.»
در طول یک سال گذشته، ابتکار حکمرانی جهانی مورد استقبال و حمایت نزدیک به ۱۶۰ کشور و سازمان بینالمللی قرار گرفته است. «گروه دوستان حکمرانی جهانی» نیز در نیویورک، ژنو و وین با بیش از ۶۰ عضو تشکیل شده و نفوذ آن همچنان در حال گسترش است.
در ماه مه امسال، در نشست «گروه دوستان حکمرانی جهانی» که در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک برگزار شد، چین ۹ دستورالعمل اصلاحی برای بهبود حکمرانی جهانی، از جمله ارتقای اصلاحات و کارایی سازمان ملل متحد و ایجاد اجماع بینالمللی برای تسریع توسعه، پیشنهاد کرد. در ماه ژوئن نیز چین گزارش رسمی «ایجاد نظام حکمرانی جهانی عادلانهتر و معقولتر: مفاهیم، ابتکارات و اقدامات چین» را منتشر کرد که در آن مفاهیم، دیدگاهها و مسیرهای عملی چین در زمینه حکمرانی جهانی بهصورت نظاممند تشریح شده است.
حرف، حرف است و عمل، عمل. چین در طول یک سال گذشته مجموعهای از اقدامات عملی را برای پیشبرد اجرای ابتکار حکمرانی جهانی انجام داده است.
نمایندگان ۲۹ کشور در ۱۶ ژوئیه از آسیا، آفریقا، آمریکای لاتین و اروپا در شانگهای گرد هم آمدند و بهطور مشترک «توافقنامه تأسیس سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی» را امضا کردند و بدین ترتیب یک پلتفرم چندجانبه جدید برای همکاری جهانی در زمینه حکمرانی هوش مصنوعی ایجاد شد.
شی جینپینگ خاطرنشان کرد که این اقدام «ابتکار بزرگی از سوی چین برای پاسخ به درخواست کشورهای جنوب جهان و متحد کردن جامعه بینالمللی برای پیشبرد فعال توسعه و حکمرانی هوش مصنوعی» است و از همه کشورها خواست «برای ایجاد نظام حکمرانی جهانی هوش مصنوعی عادلانه و معقول با یکدیگر همکاری کنند.»
تأکید بر اقدام، یکی از پنج مفهوم اصلی ابتکار حکمرانی جهانی است. شی جینپینگ بر ضرورت برنامهریزی نظاممند و پیشرفت جامع، هماهنگ کردن اقدامات جهانی، استفاده کامل از منابع همه طرفها، ایجاد نتایج ملموستر و جلوگیری از عقبماندگی و چندپارگی در حکمرانی از طریق همکاری عملی تأکید کرده است. تلاش برای ایجاد و بهبود نظام حکمرانی جهانی هوش مصنوعی، نمونهای روشن از اجرای فعال ابتکار حکمرانی جهانی از سوی چین است.
از اعلام دور جدید مشارکتهای ملی تعیینشده چین در اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد، تا افتتاح دادگاه میانجیگری بینالمللی در هنگکنگ که با مشارکت بیش از ۳۰ کشور تأسیس شده، و همچنین ابتکار مشترک با بیش از ۵۰ کشور و ۹ سازمان بینالمللی برای ایجاد مشارکت جهانی در زمینه کاهش فقر و توسعه، چین طی یک سال گذشته بهطور مستمر از ظرفیت و توان خود برای پیشبرد اصلاحات در حکمرانی جهانی از طریق اقدامات عملی و چندلایه استفاده کرده است.
چین با درک روند تاریخی و حرکت همگام با زمان، با همه کشورها برای مواجهه با تغییرات، ایستادگی در برابر چالشها و پذیرش مسئولیتها همکاری خواهد کرد. چین همچنین به چندجانبهگرایی واقعی ادامه خواهد داد و در مسیر ایجاد نظام حکمرانی جهانی عادلانهتر و منصفانهتر، همراه با کشورهای جهان گام برخواهد داشت تا بهطور مستمر به سوی هدف بزرگ ساخت جامعه بشری با سرنوشت مشترک حرکت کند.
