بزرگنمایی آزمایش موشکی چین؛ تلاشی سادهلوحانه برای توجیه نقش ناتو
روزنامه گلوبال تایمز در یادداشتی تحت عنوان «جنجال ناتو بر سر آزمایش موشکی چین؛ حرکتی سادهلوحانه»، نوشته است: بزرگنمایی «تهدید موشکی چین» از سوی ناتو در آستانه نشست آنکارا، تلاشی ناشیانه برای جلب توجه است؛ اقدامی که هم سادهلوحانه و هم تأسفبرانگیز به نظر میرسد. ساختن یک «تهدید چینی» از هیچ، ترفندی حسابشده از سوی ناتو برای توجیه ادامه حیات خود و یافتن بهانهای برای گسترش نفوذش به منطقه آسیا-پاسیفیک است. اقیانوس آرام به اندازهای پهناور است که همه کشورها بتوانند در آن به توسعه مشترک بپردازند، اما هرگز نباید به حیاط خلوتی برای بازگشت ذهنیت جنگ سرد تبدیل شود.
مارک روته، دبیرکل ناتو، در روزهای اخیر تلاش زیادی کرده تا در مرکز توجه قرار بگیرد. او در آستانه نشست ناتو مدعی شد که این سازمان نباید در برابر چین و آزمایش پرتاب یک موشک استراتژیک از زیردریایی توسط این کشور در روز دوشنبه، «سادهلوح» باشد.
به این ترتیب، یک تمرین نظامی عادی که علیه هیچ کشور یا هدف مشخصی انجام نشده بود، بهزور در چارچوب روایت ناتو از «تهدید چین» قرار گرفت. این موضعگیری این پرسش را مطرح میکند که آیا چین واقعاً ناتو را تهدید میکند یا اینکه ناتو برای توجیه فلسفه وجودی خود، به روایت «تهدید چین» نیاز دارد؟
مضحکتر اینکه روته مدعی شد درباره این موضوع از طریق پیامک با وزیر دفاع ژاپن گفتوگو کرده و گفته است: «آنچه در منطقه هند- اقیانوس آرام رخ میدهد، بر تحولات منطقه اقیانوس اطلس نیز تأثیر میگذارد.» ناتو یک ائتلاف نظامی در اقیانوس اطلس شمالی است. این موشک در اقیانوس آرام فرود آمد و کشورهای منطقه آسیا-پاسیفیک، از جمله ژاپن، از قبل در جریان این آزمایش قرار گرفته بودند.
این عملیات نیز نه حاکمیت هیچ کشوری را نقض کرد و نه امنیت کشوری را به خطر انداخت. بنابراین این پرسش مطرح است که چرا دبیرکل ناتو تا این اندازه نگران است؟ آیا او قصد دارد آبهای آزاد اقیانوس آرام را نیز به حوزه نفوذ ناتو تبدیل کند؟
زمانبندی بزرگنمایی روته درباره «تهدید موشکی چین» تصادفی نیست. نشست ناتو که روزهای سهشنبه و چهارشنبه در آنکارا برگزار شد، از سوی بسیاری بهعنوان نشستی برای اعلام وفاداری اعضای ناتو به آمریکا تلقی میشد. کشورهای اروپایی همزمان با چالشهای متعددی روبهرو هستند؛ از تحقق اهداف افزایش هزینههای دفاعی که در نشست سال گذشته لاهه تعیین شد تا مدیریت اختلافهای راهبردی در دو سوی اقیانوس اطلس.
همزمان، در بیرون محل برگزاری نشست نیز تظاهرات گسترده ضد ناتو برگزار شد و معترضان شعارهایی مانند «نه به ناتو، نه به جنگ» سر دادند. ناتو با بحرانهای آشکار داخلی و خارجی روبهرو است و مانند یادگاری از دوران جنگ سرد که باید سالها پیش به تاریخ سپرده میشد، برای توجیه ادامه فعالیت خود در قرن بیستویکم با دشواری بیشتری مواجه شده است. این سازمان برای باقی ماندن در کانون توجه، به بزرگنمایی رزمایشهای عادی دیگر کشورها روی آورده؛ رفتاری که هم سادهلوحانه و هم تأسفبرانگیز است.
آزمایشهای موشکی کاملاً با قوانین بینالمللی و رویههای رایج جهانی مطابقت دارند. از اعضای اصلی ناتو مانند آمریکا، فرانسه و بریتانیا گرفته تا کشورهایی مانند هند و روسیه، همگی بهطور منظم موشکهای بالستیک قارهپیما یا موشکهای بالستیک دریاپایه را آزمایش میکنند. بسیاری از این آزمایشها نیز در آبهای آزاد یا بینالمللی انجام میشوند و رسانههای جهان معمولاً آنها را «تمرینهای عادی» توصیف میکنند.
این برخورد گزینشی بهخوبی نشان میدهد که مسئله اصلی، خود آزمایشهای موشکی نیست، بلکه تمایل ناتو به معرفی چین بهعنوان یک دشمن فرضی است. هر بار که چین توان دفاعی خود را تقویت میکند، بلافاصله با برچسب «تهدید» مواجه میشود. چنین استانداردهای دوگانهای، ذهنیت ریشهدار جنگ سرد در ناتو را آشکار میکند.
آنچه بیش از همه نگرانکننده است، تعامل میان روته و وزیر دفاع ژاپن است که اهداف واقعی ناتو را آشکار میکند. روند گسترش ناتو به منطقه آسیا-پاسیفیک از طریق سازوکارهای فزاینده و ساختاریافته با سرعت ادامه دارد. این سازمان با ژاپن «برنامه مشارکت اختصاصی» امضا کرده و توافقهای مشابهی نیز با استرالیا و نیوزیلند دارد.
بهروشنی پیداست که هدف ناتو، آنچه «ثبات در منطقه هند- اقیانوس آرام» خوانده میشود، نیست؛ بلکه یافتن بهانهای برای گسترش حضور خود در آسیا-پاسیفیک است؛ هدفی که با جاهطلبیهای نظامی جدید ژاپن برای بهرهگیری از ناتو در پیشبرد برنامههایش همسو است.
زمان آن رسیده است که ناتو به این نمایش خندهدارِ استفاده سیاسی از توانمندیهای موشکی چین پایان دهد. برچسب زدن به چین بهعنوان یک «تهدید» و همزمان تلاش برای گسترش حضور ناتو تا نزدیکی مرزهای این کشور، نمایشی ناشیانه است که مردم منطقه آسیا-پاسیفیک را فریب نخواهد داد.
