ظروف چینی؛ سفیران ماندگار گفتوگوی تمدنها
جیوفانی بلینی، نقاش ایتالیایی، در آخرین اثر برجسته خود با عنوان «ضیافت خدایان»، سه قطعه ظرف چینی آبی و سفید را بهعنوان عناصر تزئینی در مرکز ترکیببندی نقاشی خود قرار داده است.
به گفته یان چونگنیان، مورخ چینی، ظرفی که در دست یکی از شخصیتهای زن این اثر دیده میشود، شباهت قابل توجهی به ظروف چینی آبی و سفید کشفشده در محوطه کوره سلطنتی «جینگدِهجن» در استان جیانگشی شرق چین دارد. ونگ یانجون، رئیس مؤسسه کوره سلطنتی جینگدِجن، در این باره میگوید: «این آثار چینی نهتنها زینتبخش صحنههای اسطورهای ضیافت هستند، بلکه بهعنوان سندی از تبادلات تاریخی میان تمدنها نیز عمل میکنند.»
اثر بلینی یک نمونه استثنایی و منفرد نیست. با گسترش نقاشیهای طبیعت بیجان و افزایش واردات ظروف چینی به اروپا، چینی آبی و سفید به یکی از موتیفهای تکرارشونده در نقاشیهای رنگ روغن غربی تبدیل شد و بازتابی از نفوذ عمیق آن در جامعه اروپایی به شمار میرود.
جینگدِهجن، که بهعنوان پایتخت چینی چین شناخته میشود، بیش از 1700 سال سابقه در تولید سرامیک دارد و تأثیر آن در هنر جهانی تا امروز نیز ادامه یافته است.
از دوران سلسله سونگ (960 تا 1279 میلادی)، سفالها و سرامیکهای تولیدشده در جینگدِهجن به مناطق آسیای مرکزی، غرب آسیا، اروپا و آفریقا صادر میشده است. گه چنگیونگ، استاد آکادمی میراث فرهنگی چین میگوید: «ظروف چینی چین حامل حافظه تمدنها و نماد یادگیری متقابل هستند. این صنعت هم از اقتصاد جهانی بهره برده و هم به فرهنگ جهانی خدمت کرده است.»
این تبادلات فرهنگی ماهیتی دوطرفه داشته است؛ همانطور که ظروف چینی بر نقاشی رنگ روغن غربی اثر گذاشتند، هنر سفالگری چین نیز از غرب الهام گرفت.
به گفته لی شیچی، پژوهشگر آکادمی فرهنگ و گردشگری استان جیانگشی، در اواسط قرن هجدهم، مضامین اسطورهای به یکی از موضوعات محبوب در ظروف چینی صادراتی چین تبدیل شد. او افزود این ترکیب، نوعی جهش خلاقانه و زیباییشناختی بود که به تعمیق درک متقابل و گسترش تبادلات فرهنگی کمک کرد.
امروزه نیز هنرمندان در حال ترکیب تکنیکهای نقاشی رنگ روغن با رنگدانههای خاص هنر سرامیک هستند. وانگ یانتیان، هنرمند جوان سرامیک در جینگدِهجن، یکی از این هنرمندان است.
او با اشاره به اینکه عناصر واقعگرایانه و تکنیکهای نقاشی رنگ روغن در آثار معاصر سرامیکی بهطور گسترده بهکار گرفته میشود، گفت: «این ترکیب، بیان هنری را غنیتر میکند، به حفظ و تبادل فرهنگی کمک میکند و در توسعه بازار این صنعت نیز نقش دارد.»
این تلفیق هنری الهامبخش هنرمندان بینالمللی نیز شده است. دیوید رید، هنرمند 71 ساله استرالیایی که بیش از چهار دهه در زمینه طراحی فعالیت داشته، در سال 2018 به جینگدِهجن آمد.
او میگوید از هنر انتزاعی تا زیباییشناسی شرقی، این تعامل فرهنگی در آثارش جریان دارد: «من اینجا نقاشی جوهری، نقاشی رنگ روغن و آثار سرامیکی خلق کردهام. جینگدِهجن مدام الهام تازهای به من میدهد تا عناصر چینی را با مدرنیسم غربی پیوند بزنم.»
کامیل کامی، هنرمند فرانسوی، نیز از تجربه حضور خود در جینگدِجن شگفتزده شده است؛ شهری که قرنها بر یک صنعت واحد متمرکز مانده است. او میگوید: «من قدردان هنر سنتی و مهارت هنرمندان جینگدِجن هستم.»
او که در فرانسه، بریتانیا، سوئیس و هلند در حوزه سرامیک تحصیل کرده، در نهایت جذب این شهر شد و تصمیم گرفت در آن اقامت کند.
چن کهلونگ، مقام ارشد حزب در جینگدِهجن، میگوید: «برای روشن نگه داشتن کورهها باید سوخت رساند و برای تعمیق دوستیها باید ارتباط را حفظ کرد. ما با نوآوری و خلاقیت، صنعت سرامیک را تقویت کرده و بستری برای تبادلات فرهنگی بینالمللی فراهم خواهیم کرد.»
او افزود: جینگدِهجن با بیش از 180 شهر در بیش از 70 کشور روابط خواهرخواندگی و همکاری دارد و هنرمندان و سفالگران از بیش از 50 کشور جهان برای فعالیت و خلق اثر به این شهر آمدهاند.
