«تهدیدات منطقهای»؛ دلیل ژاپن برای توسعه نظامی
سایت بخش فارسی رادیو و تلویزیون مرکزی چین در گزارشی می نویسد:
رسانههای ژاپنی اخیراً پیشنویس نخستین «کتاب سفید دفاعی» دولت سانائه تاکایچی را منتشر کردهاند. در این سند، با بزرگنمایی چالشهای امنیتی ناشی از توسعه چین، فعالیتهای معمول این کشور در اقیانوس آرام بهعنوان «تهدید امنیتی» بازنمایی شده است.
بزرگنمایی چنین تهدیدات بهاصطلاح منطقهای، از دیرباز یکی از تاکتیکهای شناختهشده نظامیگری ژاپن بوده است. تکرار این روایت قدیمی، بار دیگر اهداف واقعی جریانهای راستگرای ژاپن را آشکار میکند: تسریع روند نظامیسازی و تلاش برای ایجاد تغییرات بنیادین در سیاست امنیتی کشور.
در مقابل، چین همواره بر صلح تأکید داشته است. این کشور از زمان تأسیس جمهوری خلق چین، مسیر توسعه صلحآمیز را دنبال کرده و سیاست دفاع ملی خود را ذاتاً تدافعی نگه داشته است. چین با هرگونه هژمونی، تجاوز، توسعهطلبی و مسابقه تسلیحاتی بهطور قاطع مخالفت میکند.
چین بودجه نظامی خود را صرفاً برای حفاظت از حاکمیت ملی، امنیت و منافع توسعهای خود و همچنین کمک به حفظ صلح جهانی اختصاص میدهد. تلاش آگاهانه ژاپن برای معرفی چینِ صلحطلب و توسعهمحور بهعنوان «تهدید امنیتی» با واقعیتهای موجود همخوانی ندارد و با خواست مشترک کشورهای منطقه آسیا-اقیانوسیه برای صلح و توسعه در تضاد است.
بررسی تاریخ معاصر ژاپن نشان میدهد یک الگوی تکرارشونده وجود دارد: هر بار افزایش بودجه نظامی از دهه 1960، هرگونه عبور از اصل «دفاع صرف» و هر تفسیر جدید از قانون اساسی صلحطلب این کشور، با برجستهسازی روایت «تهدیدات منطقهای» همراه بوده است.
تکرار این روش در شرایط کنونی نیز با هدف ایجاد زمینه برای اصلاح قانون اساسی و تقویت توان نظامی انجام میشود تا محدودیتهای ساختاری پس از جنگ جهانی دوم کاهش یابد. روند حرکت ژاپن به سمت عادیسازی نظامی اکنون بیش از گذشته آشکار شده است.
تحلیلگران هشدار میدهند این روند میتواند تنشهای تاریخی را تشدید کرده و رقابت تسلیحاتی در منطقه را افزایش دهد.
اینگ کوک تای، دبیر دولت در شورای وزیران کامبوج، معتقد است کشورها دلایل موجهی دارند که نسبت به این موضوع تردید داشته باشند؛ اینکه آیا رویکرد امنیتی فعلی ژاپن واقعاً صرفاً دفاعی است یا بازتابی از امیدهای تازه برای نمایش قدرت.
ژاپن که هنوز بهطور کامل با گذشته نظامیگرایانه و تهاجمی خود (بهویژه در دوران جنگ) تسویهحساب نکرده است، همچنان مسیر تقویت توان نظامی خود را ادامه میدهد؛ امری که نگرانی کشورهای همسایه را افزایش داده و به تنشهای امنیتی در منطقه دامن میزند.
نگرانکنندهتر از همه، مشارکت فزاینده ژاپن در اتحادهای نظامی فرامنطقهای است. این روند به شکلگیری شکافهای بلوکی مصنوعی، تضعیف چارچوبهای همکاری منطقهای و افزایش تهدید برای صلح و ثبات در آسیا-اقیانوسیه منجر میشود.
مناسبترین مسیر برای ژاپن جهت تضمین توسعه پایدار در کنار صلح منطقهای، درس گرفتن واقعی از گذشته نظامیگرایانه خود است. این کشور باید با مسائل تاریخی بهدرستی برخورد کند و با اقدامات عملی و قابلاعتماد، اعتماد کشورهای همسایه آسیایی و جامعه بینالمللی را جلب کند.
تنها در این صورت است که ژاپن میتواند مسیری از توسعه را دنبال کند که هم با منافع بلندمدت خود و هم با ثبات منطقه همسو باشد.
