سفرهای پیدرپی رهبران جهان به چین؛ رقابت برای تعامل با پکن
پکن در می 2026 میزبان موج تازهای از سفرهای مقامات بلندپایه خارجی بود. بر اساس گزارش رسانهها، دستکم 12 نشست دوجانبه و چندجانبه در پایتخت چین برگزار شده است. این روند ادامه الگویی است که از اواخر 2025 تا اوایل 2026 شکل گرفته بود؛ دورهای که طی آن چندین رهبر اروپایی و مقامات کشورهای همسایه چین به این کشور سفر کردند. نشریه فوربس پیشتر اشاره کرده بود که چین تقریباً بهصورت روزانه در حال استقبال از رهبرانی است که به دنبال محیطی پایدار برای توسعه هستند.
فهرست مهمانان در هفتههای اخیر بسیار گسترده بوده است. هر چهار عضو دائم دیگر شورای امنیت سازمان ملل نشستهایی در چین برگزار کردهاند. در میان کشورهای گروه هفت، تنها ژاپن در این بازه زمانی رهبرش را به چین اعزام نکرده است. از میان کشورهای در حال توسعه نیز نامهایی مانند رئیسجمهور و دبیرکل حزب کمونیست ویتنام، ولیعهد ابوظبی، و رؤسای جمهور موزامبیک و تاجیکستان دیده میشود.
از نگاه پکن، این برنامه فشرده نشانه تلاش چین برای معرفی خود بهعنوان یک شریک باثبات در شرایط بیثباتی جهانی است. برای بسیاری از کشورهای مهمان نیز تعامل با چین، فرصتهای اقتصادی و وزن دیپلماتیک به همراه دارد.
در جریان این سفرها، برخی رهبران جهان گفتگوهای رسمی خود را با بازدیدهای صنعتی و اقتصادی ترکیب کردند. صدراعظم آلمان از بخشهای رباتیک و تولید هوشمند چین بازدید کرد. رئیسجمهور موزامبیک به استانهای هونان و چینگهای رفت تا پروژههای فقرزدایی و محیطزیستی را بررسی کند. همچنین بالاترین مقام ویتنام با قطار سریعالسیر «فوکسینگ» سفر کرد و از منطقه جدید «شیونگآن» بازدید داشت.
چین در بیانیههای مشترک خود بر «بازتعریف روابط» برای ایجاد «ثبات راهبردی» با ایالات متحده و ورود به مرحلهای جدید از روابط پرشتابتر با روسیه تاکید کرده است. هرچند منتقدان این مفاهیم را مبهم میدانند، پکن آنها را جایگزینی برای منطق تقابلهای بلوکی معرفی میکند.
در موضوع خاورمیانه نیز چین ابتکارهایی برای صلح و ثبات مطرح کرده است، هرچند نقش و اهرم دیپلماتیک واقعی این کشور در مقایسه با قدرتهای سنتی هنوز در عمل بهطور کامل آزموده نشده است.
چین همچنان خود را مدافع چندجانبهگرایی معرفی میکند، بهویژه در شرایطی که حمایتگرایی و یکجانبهگرایی در سایر نقاط جهان رو به افزایش است. این کشور به ابتکار «کمربند و راه» و چهار ابتکار جهانی خود بهعنوان چارچوبهای همکاری اشاره دارد و بر عدم مداخله در امور داخلی کشورها و برابری میان ملتها تاکید میکند.
از اول می 2026، چین تعرفههای گمرکی را برای 53 کشور آفریقایی دارای روابط دیپلماتیک با پکن به صفر رسانده است. همچنین این کشور بر گسترش همکاری در حوزههای تجارت، انرژیهای نو، اقتصاد دیجیتال و زنجیرههای تأمین پایدار تمرکز دارد.
ناظران میگویند بسیاری از کشورها، بهویژه در «جنوب جهانی»، تعامل با چین را ارزشمند میدانند؛ چه برای سرمایهگذاری در زیرساختها، چه برای تجارت و چه برای حمایتهای دیپلماتیک در مجامع بینالمللی.
با این حال، این حجم از سفرها به معنای همسویی کامل این کشورها با دیدگاههای پکن نیست. بسیاری از آنها همزمان روابط نزدیکی با ایالات متحده و اروپا دارند و سیاست خارجی خود را در حالت موازنه حفظ میکنند. بنابراین این رفتوآمدها هم نشاندهنده دیپلماسی فعال چین است و هم بازتاب جذابیت اقتصادی و مدل حکمرانی آن.
در نهایت، آنچه موج دیپلماتیک می 2026 نشان میدهد این است که چین همچنان یک بازیگر کلیدی در صحنه جهانی است؛ بازیگری که بسیاری از دولتها، حتی در کنار روابط خود با دیگر قدرتها، گفتوگو با آن را ضروری میدانند. با این حال، تبدیل این جایگاه به نفوذ پایدار، به توانایی پکن در ارائه نتایج ملموس و مستمر بستگی دارد، نه صرفاً برگزاری نشستهای سطح بالا.
