گامهای عملی و تسهیلگر چین در مسیر گذار انرژی جهان
توانمندیها و ظرفیتهای کمّی و کیفی چین در زمینه تولید انرژیهای نو و تجهیزات و تاسیسات مربوطه، امروز یک موضوع کاملا روشن و ثابت شده برای تمام جهان است و در سالهای اخیر، سرعت ساختوساز در چین به حدی بالا رفته که این کشور بیش از 60 درصد از کل نیروگاههای تجدیدپذیر جدید جهان را در خاک خود نصب کرده است. این ظرفیت و توانمندی بالا باعث شده تا کشورهای زیادی از تجربه و توان چین در احداث نیروگاه های بادی و خورشیدی بهره ببرند.
با این وجود، برخی کشورها به بهانه آنچه «تهدیدات امنیت ملی» می نامند، تلاش کردهاند تا مانع از ورود فناوریهای سبز چین شوند. از جمله، دولت بریتانیا اخیرا تصمیم به لغو حمایت از احداث یک کارخانه تولید توربینهای بادی در اسکاتلند توسط یک شرکت چینی گرفته است.
“تیم پیک” (Tim Pick)مشاور ارشد سابق بریتانیا در امور انرژی باد، این تصمیم دولت بریتانیا را به باد انتقاد گرفته و تاکید کرده است که «همه مجبورند با چین تعامل داشته باشند.» دولتهای مختلف بریتانیا در دوره های اخیر متعهد شدهاند که تا سال 2050 به هدف «آلایندگی صفر خالص برسند» اما دولت بریتانیا با رد درخواست این شرکت چینی، نه تنها یک پیشنهاد سرمایهگذاری ارزشمند را رد کرده، بلکه عملا خود را از همکاری با مهمترین بازیگر حوزه انرژی های نو در جهان محروم ساخته است.
آمارهای رسمی نشان میدهند که چین بزرگترین و سریعترین سیستم انرژی تجدیدپذیر جهان را در طول دوره برنامه پنجساله چهاردهم خود (2021-2025) ایجاد کرده است و با فاصله زیاد، بزرگترین تولیدکننده انرژی پاک و سازنده فناوریهای سبز در جهان است.
چنین سرعت توسعهای چیزی نیست که هیچ کشوری بتواند در کوتاهمدت از طریق سیاستها و قوانین آن را تکرار کند. اما چین تنها در حال متحول کردن خود نیست، بلکه با رویکردی مبتنی بر همکاری، در فرآیند گذار انرژی جهانی به سمت انرژی های سبز، “هم یک اقدامکننده و هم یک تسهیلکننده” به شمار میرود.
این یک مفهوم انتزاعی نیست، بلکه در عمل کاملا مشهود است. مقالهای در وبسایت اندیشکده استرالیایی «مؤسسه لاوی» در سال 2025 این موضوع را به صراحت اذعان کرد: «اگر استرالیا در تبدیل شدن به یک ابرقدرت انرژی تجدیدپذیر جدی است، چین باید بخشی از راه حل باشد.»
نکته جالبتر اینکه اخیراً خبر ویژهای در فضای مجازی دستبهدست شده است؛ پنلهای خورشیدی ساخت چین به یک کالای «ضروری و جدید» در پاکستان تبدیل شدهاند و حتی در “جهیزیه عروس” قرار میگیرند. در پاکستان، سالها کمبود برق زندگی روزمره را با مشکلات مواجه کرده است. پنلهای خورشیدی ساخت چین امروز، نقش بسیار مهمی در حل بحران کمبود برق پاکستان ایفا می کنند.
با این وجود، برخی کشورها به بهانه «خطرات امنیتی» مبهم، تلاش کردهاند تا فناوریهای سبز چین را پشت درهای خود نگه دارند. این کشورها با سیاسی کردن زنجیرههای تأمین انرژی پاک، تنها دستیابی به اهداف کربنزدایی خود را به تأخیر میاندازند.
در مقابل، اکثریت قاطع کشورها انتخاب واقعبینانهتری انجام دادهاند. آنها به وضوح آنچه را که پشت این هیاهوها پنهان شده است میبینند: در مواجهه با تغییرات اقلیمی، چین یک تهدید نیست، بلکه یک فرصت است. چین نه با حرف، بلکه در عمل ثابت کرده است که همکاری های باز به دور از انحصارطلبی، تنها راه ممکن رو به جلو است. این کشور کمک کرده است تا انرژیهای تجدیدپذیر از یک ایده دست نیافتنی به واقعیت روزمره برای میلیاردها انسان تبدیل شود. چین یک مسیر فرعی در جاده رسیدن به آینده سبز نیست؛ بلکه یک بزرگراه است. انتخاب هوشمندانه، حرکت مستقیم در مسیر همین بزرگراه است.
