چین؛ بازیگر اصلی و توانمندساز گذار جهانی انرژی
«این تصور که میتوان گذار انرژی را بدون چین پیش برد، یک خیال واهی است.» این اظهارات تند تیم پیک، مشاور ارشد سابق انرژی بادی بریتانیا، در واکنش به تصمیم اخیر دولت این کشور برای لغو حمایت از احداث یک کارخانه توربین بادی در اسکاتلند توسط یک شرکت چینی مطرح شد. دولت بریتانیا این تصمیم را با «نگرانیهای امنیت ملی» توجیه کرد، اما پیک معتقد است این اقدام به رقابتپذیری صنعت بادی فراساحلی بریتانیا آسیب میزند و تأکید کرد که «همه باید با چین همکاری کنند.»
دولتهای مختلف بریتانیا متعهد شدهاند تا سال 2050 به هدف خالص صفر کربن برسند؛ هدفی که از سال 2019 به قانون تبدیل شده است. اما رد پیشنهاد شرکت چینی، فقط رد یک سرمایهگذاری نبود، بلکه فاصله گرفتن از مهمترین بازیگر گذار جهانی انرژی به شمار میرود.
دلیل واکنش تند این کارشناس بریتانیایی را میتوان در آمارها دید. بر اساس گزارش جهانی انرژی بادی 2026 که شورای جهانی انرژی بادی در ماه آوریل منتشر کرد، صنعت بادی جهان سال گذشته رکورد نصب 165 گیگاوات ظرفیت جدید را ثبت کرد؛ رقمی که نسبت به سال 2024 حدود 40 درصد افزایش داشته و بخش عمده آن به چین مربوط میشود.
چین به تنهایی 120.5 گیگاوات ظرفیت جدید انرژی بادی ایجاد کرده که معادل 70 درصد کل ظرفیت جدید جهان است. آمارهای رسمی همچنین نشان میدهد چین در دوره برنامه پنجساله چهاردهم (2021-2025) بزرگترین و سریعترین نظام انرژی تجدیدپذیر جهان را ایجاد کرده و سهم انرژیهای تجدیدپذیر از کل ظرفیت نصبشده از 40 درصد به حدود 60 درصد رسیده است. چین اکنون با فاصله زیاد بزرگترین تولیدکننده انرژی پاک و فناوریهای سبز در جهان است.
این سرعت توسعه چیزی نیست که کشورهای دیگر بتوانند بهراحتی و در کوتاه مدت تنها با سیاستگذاری و قانونگذاری تکرار کنند. با این حال، چین فقط در حال تحول داخلی نیست. در ماه فوریه، یک مطالعه مشترک میان نهادهای چینی و بریتانیایی نقش جهانی چین در گذار به انرژیهای تجدیدپذیر را برجسته کرد.
این گزارش نشان داد چین در این روند نه فقط یک تماشاگر یا صرفاً «کارخانه جهان»، بلکه هم یک بازیگر اصلی و هم یک توانمندساز است.
برخی کشورها با مطرح کردن «نگرانیهای امنیتی» تلاش کردهاند فناوریهای سبز چین را از بازارهای خود کنار بگذارند. اما آنچه در ظاهر به عنوان «استقلال انرژی» مطرح میشود، در عمل به معنای انتخاب مسیرهای پرهزینهتر و کمکارآمدتر برای گذار انرژی است. سیاسی کردن زنجیره تأمین انرژی پاک، تنها روند دستیابی به اهداف کربنزدایی را کندتر میکند.
در مقابل، بسیاری از کشورها رویکردی عملگرایانهتر در پیش گرفتهاند. آنها بهخوبی میدانند که چین در برابر بحران تغییرات اقلیمی نه یک تهدید، بلکه یک فرصت است. هر جا که نیاز به انرژی پاک، ارزان، قابل اعتماد و قابل توسعه وجود داشته باشد، ظرفیت تولید، فناوری و تعهد اقلیمی چین نقشی کلیدی و اجتنابناپذیر خواهد داشت.
چین در عمل نشان داده که همکاری و گشودگی، نه جداسازی، تنها مسیر واقعی برای رسیدن به آیندهای سبز است. این کشور کمک کرده انرژیهای تجدیدپذیر از یک هدف دوردست به بخشی از زندگی روزمره میلیاردها نفر تبدیل شود. چین انحرافی در مسیر آینده سبز جهان نیست، بلکه مسیر اصلی آن به شمار میرود.
