خودروهای برقی؛ نماد توسعه فراگیر در مسیر مدرنیزاسیون چین
آمارهای پلتفرم بینالمللی داده Dataforce نشان میدهد فروش خودروسازان چینی در بازار خودروی اروپا در دسامبر ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۲۶ درصد افزایش یافته و فروش ماهانه برای نخستین بار از مرز ۱۰۰ هزار دستگاه عبور کرده است. در همین بازه، برندهای چینی ۹.۵ درصد از سهم بازار اروپا را به خود اختصاص دادند و توجهها را به خود جلب کردند. بلومبرگ در این باره گزارش داد: «این رشد در بخش خودروهای برقی که بخش اصلی افزایش فروش در اروپا را تشکیل میدهند، از همه قویتر بوده است.»
ناظران میگویند بسیاری از خودروسازان غربی اکنون هیئتهایی را برای بازدید از چین اعزام میکنند و علاقه مند هستند درباره فناوری باتری خودروهای برقی، سامانههای کنترل هوشمند و حتی الگوی توسعه صنعتی چین اطلاعات و تجربه کسب کنند.
چنین وضعیتی کمی بیش از یک دهه پیش تقریبا قابل تصور نبود. در آن زمان، بازار خودروی چین در اختیار برندهای اروپایی، آمریکایی، ژاپنی و کرهای قرار داشت و زنجیره صنعتی این کشور عمدتاً در سطح تولید محصولات پاییندست متوقف مانده بود. اکنون بخش خودروهای برقی چین، از تولید سالانه کمتر از ۱۰۰ هزار دستگاه در بیش از یک دهه قبل، به جایگاهی پیشرو در جهان با تولید و فروش بیش از ۱۶ میلیون دستگاه رسیده و سهم خودروهای برقی از بازار داخلی خودرو فراتر رفته است.
فروش جهانی خودروهای برقی در سال ۲۰۲۵ با محوریت چین از ۲۰ میلیون دستگاه عبور کرده و نقش مهمی در گسترش استفاده از انرژی پاک ایفا کرده است. وب سایت نیویورکر پیشتر اشاره کرده بود که صنعت خودروهای برقی چین که «عملا از صفر» شکل گرفت، موفقیت خود را بیش از هر چیز مدیون تداوم سیاستهای بلندمدت، تشویق نوآوری و رقابت و ترغیب شرکتهای داخلی به همکاری با شرکتهای خارجی است.
مسیر توسعه خودروهای برقی با رقابت شدید همراه بوده است. تسلا نخستین شرکتی بود که در این حوزه پیشتاز شد، اما نتوانست توسعهای فراگیر در کل صنعت خودروهای برقی ایالات متحده ایجاد کند. این پرسش مطرح است که چرا چین توانسته به چنین «پیشی گرفتن در یک منحنی» دست یابد. به نظر میرسد عامل کلیدی، برخورداری از چشمانداز راهبردی «اجرای کامل طرحها» همراه با اجرای قاطع آن بوده است.
طی ماه مه ۲۰۱۴، شی جینپینگ، دبیرکل کمیته مرکزی حزب کمونیست چین و رئیس جمهور این کشور، در جریان بازدید از شرکت SAIC Motor تأکید کرد توسعه خودروهای برقی برای تبدیل چین از یک قدرت خودروسازی به یک قدرت بزرگ خودروسازی ضروری است. این اظهارات، مسیر تحول فناوری در صنعت جهانی خودرو را بهدرستی پیشبینی کرد و بخش خودروهای انرژی نو چین را به سمت پیگیری مداوم نوآوری مستقل سوق داد.
از ارائه نخستین نقشه راه فناوری «سه محور عمودی و سه محور افقی» تا اصلاحات متعدد «نقشه راه فناوری خودروهای برقی و صرفه جویی در مصرف انرژی»، و از اجرای دقیق «برنامه توسعه صنعت خودروهای برقی و صرفهجویی در مصرف انرژی چین (۲۰۲۰-۲۰۱۲)» تا پیشبرد موثر «طرح توسعه صنعت خودروهای برقی (۲۰۳۵-۲۰۲۱)»، همگی بیانگر توان برنامهریزی چین هستند.
در حالی که بسیاری از کشورهای غربی بهدلیل فشار گروههای ذینفع با ناپایداری در برنامهریزی صنعتی روبهرو بودهاند، چین از طریق طراحی کلان و آیندهنگر، صنعت خودرو بهویژه خودروهای برقی را بهعنوان یک صنعت نوظهور راهبردی ملی شناسایی کرده است. این کشور با پیشروی گامبهگام و مستمر، به دستاوردهای قابل توجهی دست یافته و همزمان پیام روشنی از ثبات و اطمینان به جهان ارسال کرده است.
موفقیت خودروهای برقی چین تنها به تولید محصولات با کیفیت محدود نمیشود، بلکه بیش از هر چیز به ایجاد یک اکوسیستم صنعتی کامل، هماهنگ و رقابتی بازمیگردد. هسته اصلی یک خودروی برقی از «سه سامانه الکتریکی» شامل باتری، موتور و سامانه کنترل الکترونیکی تشکیل میشود.
در دوره حساس پیشرفتهای فناورانه، چین مستمرا از مزایای یک نظام ملی نوین بهره گرفته و با هماهنگی سطح بالا، منابع را در سراسر کشور یکپارچه کرده، شرکتها را بهعنوان بازیگران اصلی تقویت کرده، اصول بازارمحور را رعایت کرده و پیوند صنعت، دانشگاه، پژوهش و کاربرد را گسترش داده است.
در حوزه فناوری باتری خودروهای برقی، مسیر چین از وابستگی اولیه به واردات تا تسلط امروز بر فناوریهای کل زنجیره صنعتی و در اختیار داشتن نزدیک به نیمی از بازار جهانی باتری، نتیجه قدرت ترکیبی یک «تلاش هماهنگ ملی» بوده است.
مرحله جدید توسعه جهانی صنعت انرژیهای نو با محوریت فناوری چین، نهتنها شتاب تازهای به رشد اقتصادی جهان بخشیده، بلکه برای کشورهای در حال توسعه نیز مسیر جدیدی به سوی توسعه سبز، کمکربن و پایدار ترسیم کرده و اعتماد به نفس در همکاریهای جهانی برای مقابله با تغییرات اقلیمی را افزایش داده است.
با گسترش حضور خودروهای برقی و فناوریهای انرژی نو چین در کشورهای مختلف، کیفیت زندگی مردم بهتدریج بهبود یافته و مفهوم فناوری در خدمت عموم، ملموستر شده است. ادعاهایی که پیشتر در غرب مطرح میشد، از جمله اینکه اگر همه مردم جهان به اندازه یک شهروند آمریکایی مصرف کنند به چند کره زمین نیاز است، با واقعیتهای موجود به چالش کشیده شده است.
مارک کارنی، نخست وزیر کانادا، روز پنجشنبه، از راهبردی جدید خبر داد و اعلام کرد که کانادا با چین برای ترویج تولید داخلی خودروهای برقی و تنوعبخشی به صادرات همکاری خواهد کرد. روزنامه نیویورک تایمز نوشت این طرح، کانادا را با روند گذار به خودروهای برقی که هماکنون در اروپا و چین بهطور جدی در جریان است، همسو میکند. خودروهای برقی یکی پس از دیگری در حال ساخت پلهایی هستند که چین را به جهان متصل میکنند و روایتگر گرما و توان مدرنیزاسیون چیناند.
با نگاهی به آینده، همزمان با تردد هرچه بیشتر خودروهای برقی چینی در جادههای سراسر جهان، چین به پایبندی به چشمانداز جامعهای با آیندهای مشترک برای بشریت ادامه خواهد داد و دست در دست سایر کشورها همکاری خواهد کرد تا دستاوردهای مدرنیزاسیون چین به نفع کشورهای بیشتر و مردم بیشتری باشد. این روند بار دیگر تأیید میکند که «چین تنها زمانی میتواند خوب عمل کند که جهان خوب عمل کند؛ و وقتی چین خوب عمل کند، جهان حتی بهتر خواهد شد.»
