چگونه طب سنتی چینی قلبهای جهانی را تسخیر میکند
در قلب آلمان، یک محصول گیاهی سنتی چینی بیش از شش سال است که جایگاهی ثابت در قفسههای داروخانه مشهور «بانهاف آپوتک» پیدا کرده و تاکنون نزدیک به ۲۰۰ هزار بطری از گرانولهای «شوفنگ جیدو» را به فروش رسانده است.
این فرمول گیاهی که برای تسکین علائم تنفسی به کار میرود، با قیمت ۳۹.۹ یورو برای هر بطری عرضه میشود و یکی از بیش از ۱۲ محصول شرکت داروسازی «آنهویی جیرن» در شرق چین است؛ محصولاتی که نمونهای از مسیر جهانی شدن طب سنتی چینی به شمار میروند.
این مسیر دیگر تنها به داروهای کلاسیک پشت پیشخوان داروخانهها محدود نیست. از سال گذشته، «چای چهارفصل» مبتنی بر اصول طب سنتی چینی، علاوه بر داروخانههای آلمان، در منوی یک چایخانه در هامبورگ نیز قرار گرفته و به عنوان یک مکمل روزانه سلامتی مصرف میشود.
جو چیانگ، معاون مدیرکل شرکت داروسازی آنهویی جیرن، گفت: «ما از درمان صرف عبور کردهایم و به دنبال ادغام فرهنگ تندرستی طب سنتی چین در زندگی روزمره اروپاییها هستیم.» طب سنتی چینی که زمانی رویکردی ناآشنا تلقی میشد، اکنون حضوری جهانی یافته و وارد گفتوگوی بینالمللی درباره سلامت و سبک زندگی شده است.
ایجاد استانداردها
برای عبور از کنجکاوی فرهنگی و رسیدن به پذیرش جهانی، طب سنتی چینی ناگزیر بود با یک چالش اساسی روبهرو شود: توضیحپذیر کردن مفاهیم ناآشنا.
ماهیت تجربی طب سنتی چینی و پیچیدگی فرمولهای گیاهی آن، سالهاست که قانونگذاران و دانشمندان بینالمللی را با پرسش مواجه کرده است. برای نمونه، یک گیاه میتواند بسته به ترکیب با مواد دیگر، جریان خون را تقویت کند یا آن را مهار سازد.
پاسخ این چالش، حرکت نظاممند به سوی استانداردسازی بوده است. چین ایجاد یک کمیته فنی زیر نظر سازمان بینالمللی استانداردسازی (ISO) را تسهیل کرده که تاکنون بیش از ۱۰۰ استاندارد بینالمللی در حوزه طب سنتی چینی منتشر کرده است.
نهادهای پیشرو نیز در این مسیر نقش مهمی داشتهاند. به عنوان مثال، دانشگاه طب سنتی چینی تیانجین هدایت تدوین نخستین استاندارد آموزشی بینالمللی جهان برای دورههای کارشناسی طب سنتی چینی را بر عهده داشته است.
در بخش شرکتی، شرکتهای بزرگ داروسازی چین به طور پیگیر به دنبال دریافت گواهیهای بینالمللی بودهاند. گروه داروسازی تیانجین دا رن تانگ موفق به اخذ گواهیهای معتبر در استرالیا و ژاپن شده است. در اوایل سال ۱۹۹۷، محصول این شرکت با نام «قرصهای سوشیائو جیوکسین» که یک داروی ترکیبی اورژانسی برای حمله قلبی است، با موفقیت به عنوان داروی تجویزی در روسیه ثبت شد.
شرکت داروسازی آنهویی جیرن نیز در سال ۲۰۱۸ وارد بازار اروپا شد و ۱۹۳ نوع از گرانولهای طب سنتی چینی آن پس از عبور از بازرسیهای رسمی کیفیت آلمان، در بازار اتحادیه اروپا عرضه شدهاند. ژو کیانگ گفت: «ما در حال بررسی رویکردهای تازه برای عرضه محصولات بیشتر به بازار جهانی هستیم، از جمله تقویت همکاری با مؤسسات پژوهشی خارجی برای اثبات اثرگذاری طب سنتی چینی با شواهد علمی.»
دادههای اداره ملی طب سنتی چین نشان میدهد که طب سنتی چینی اکنون در ۱۹۶ کشور و منطقه ارائه میشود. چین همچنین با بیش از ۴۰ دولت خارجی و سازمان بینالمللی، توافقنامههای همکاری در حوزه طب سنتی چینی امضا کرده است.
توانمندسازی با فناوری
فراتر از مستندسازی، تحولی همزمان در کارخانهها و آزمایشگاههای پژوهشی در حال وقوع است؛ جایی که فناوری هوشمند به رمزگشایی از دانش گیاهی کمک میکند و سازوکارهای آن را از طریق دادهها نشان میدهد.
در کارگاه دیجیتال شده کارخانه داروسازی دا رن تانگ در تیانجین، قرصهای سوشیائو جیوکسین از خطوط تولید خودکار خارج میشوند. هر بطری دارای یک کد QR است که به مصرفکننده امکان میدهد مسیر دارو را از مزرعه کشت گیاه تا مراحل فرآوری، انبارداری و کنترل کیفیت دنبال کند.
لی هونگجیانگ، معاون مدیرکل تولید کارخانه، توضیح داد: «ما از کنترل دیجیتال برای مقابله با نوسانهای دستهای در محصولات گیاهی استفاده میکنیم تا هم اثرگذاری و هم ثبات تضمین شود.»
او افزود: کارگاه هوشمند نسل آینده، با سرمایهگذاری بیش از ۳۰۰ میلیون یوان، معادل حدود ۴۳ میلیون دلار آمریکا، از طیفسنجی فروسرخ نزدیک و سامانههای بازرسی تصویری برای افزایش دقت استفاده خواهد کرد.
هوش مصنوعی نیز در حال دگرگون کردن تولید داروهای طب سنتی چینی است. در سال ۲۰۲۴، شرکت تاسلی فارما در تیانجین با همکاری هواوی کلود، یک مدل زبان بزرگ ویژه طب سنتی چینی راهاندازی کرد. این مدل که بر پایه حجم گستردهای از متون کلاسیک و دادههای بالینی آموزش دیده، به بهینهسازی فرمولها، تبیین سازوکارها و کشف کاربردهای بالینی جدید کمک میکند.
به طور مشابه، سال گذشته یک مدل بزرگ دیگر با مشارکت نهادهایی از جمله مرکز ملی ابررایانه تیانجین و دانشگاه طب سنتی چینی تیانجین توسعه یافت که دانش بیش از ۲۰ رشته بالینی طب سنتی چینی را در بر میگیرد. گوئو یی، معاون رئیس دانشگاه طب سنتی چینی تیانجین، گفت: هوش مصنوعی میتواند دانش تجربی گسترده ثبتشده در متون کهن را یکپارچه و از این طریق از استانداردسازی شیوههای طب سنتی پشتیبانی کند.
قدرت نرم
آزمون نهایی ادغام جهانی طب سنتی چینی نه تنها در کلینیکها، بلکه در پذیرش تدریجی آن در زندگی روزمره نهفته است. این روند در استقبال روزافزون جوانان چینی از نوشیدنیها، خوراکیها و تمرینهای بدنی الهامگرفته از طب سنتی چینی دیده میشود. همزمان، شرکتهای چینی نیز به طور فعال این طب را به عنوان یک انتخاب مدرن سبک زندگی در سطح جهانی معرفی میکنند.
«چای چهارفصل» شرکت داروسازی آنهویی جیرن در آلمان نمونهای روشن از این رویکرد است. هر محصول از این مجموعه، ترکیب گیاهی خود را با یکی از فصلها تطبیق میدهد. این محصول که به عنوان مکمل غذایی عرضه میشود، به مصرفکنندگان امکان میدهد از طریق آیینی روزانه و لذتبخش، مفهوم سلامتی فصلی طب سنتی چینی را تجربه کنند.
شرکت دیگری با نام گروه توسعه صنعت سلامت آنهویی بافانگ، هشت فروشگاه آنلاین در مالزی راهاندازی کرده و طی تنها دو سال، بیش از ۳۰ نوع چای گیاهی، بستههای سوپ دارویی و دیگر محصولات غذادرمانی را عرضه کرده است.
پلتفرمهای آموزشی و تجربی نیز این قدرت نرم را تقویت میکنند. دانشگاه طب سنتی چینی تیانجین از طریق بسترهایی مانند مؤسسات کنفوسیوس، فرهنگ طب سنتی چینی را در خارج از کشور ترویج داده است. همزمان، شرکت پزشکی چینی پکن تانگرن تانگ با راهاندازی موزههایی در داخل و خارج چین، تاریخ، فرهنگ، محصولات و خدمات طب سنتی چینی را به نمایش میگذارد.
طب سنتی چینی برای افزایش جذابیت جهانی خود با گردشگری نیز پیوند خورده است. در استان جزیرهای هاینان در جنوب چین، بیمارستان طب سنتی چینی سانیا برنامههای درمانی سفارشی برای مراجعان خارجی طراحی کرده و خدماتی مانند طب سوزنی، ماساژ، حمام گیاهی، غذاهای دارویی و مدیریت وزن ارائه میدهد.
کنستانتین، یک مهندس روسی، والدین خود را برای درمانهایی مانند موکساباسیون و طب سوزنی به این بیمارستان آورده است. او گفت: «طب سنتی چینی شگفتانگیز است. این روشها همراه با هوای گرم سانیا، درد گردن و کمر را تا حد زیادی کاهش دادهاند.»
برخی مؤسسات محلی در هاینان نیز با ترکیب محیطهای مسکونی، خدمات بهداشتی و درمانهای ترمیمی، «جوامع سلامتی» یکپارچهای برای گردشگران بینالمللی ایجاد کردهاند.
جانگ بولی، عضو آکادمی مهندسی چین و متخصص طب سنتی چینی، گفت: «طب سنتی چینی با پیشینهای چند هزارساله، حامل خردی عمیق و بینشهایی منحصربهفرد است. تا زمانی که این طب به نوآوری و تکامل خود ادامه دهد و همزمان تعامل فعالی با جامعه جهانی داشته باشد، ارزش آن از سوی افراد بیشتری در سراسر جهان شناخته خواهد شد و خرد چینی به ارتقای سلامت بشر کمک خواهد کرد.»
